Với đánh giá 3 sao lửng lơ kiểu "cũng được", "tạm ổn", cách đáp đúng là cảm ơn ngắn rồi hỏi lại đúng một câu cụ thể, dễ trả lời, để khách nói ra chỗ chưa vừa ý; đồng thời sửa cách hỏi tại quầy để lần sau khách nói ngay lúc còn ở tiệm, trước khi về gõ ba sao. Ba sao không phải lời chê, cũng không phải lời khen. Đó là khách đang nói nửa câu, và nửa câu còn lại thường là thông tin quý nhất tiệm nhận được trong tháng.
Ví dụ giả định: tiệm giày dép nữ của chị D ở mặt tiền gần chợ, vừa bán tại tiệm vừa nhận đơn qua tin nhắn. Tháng này có bốn đánh giá ba sao, ba cái chỉ có chữ "giày đẹp, cũng được", một cái "mẫu xinh nhưng…" rồi bỏ lửng. Chị D không biết sửa gì vì không ai nói gì. Phần dưới là cách đọc ba sao, câu hỏi lại công khai, câu hỏi tại quầy, những gì không nên làm và cách tự đếm.
Vì sao ba sao đáng để tâm hơn một sao
Một sao thường có lý do rõ ràng, khách giận nên viết hết ra. Năm sao thì vui, viết gì cũng được. Ba sao là chỗ khách lưỡng lự: có điều làm họ không vui, nhưng chưa đủ để gay gắt, hoặc họ ngại nói vì chủ tiệm đã niềm nở. Người bán giày lâu năm biết cảnh này: khách thử ba đôi, mua một đôi, cười nói cảm ơn, về nhà đi một ngày thấy cấn gót, rồi tối mở điện thoại chấm ba sao. Ở tiệm không ai nói gì cả.
Với người đọc sau, ba sao kèm chữ "cũng được" lại đọc khá nặng. Người đang chọn chỗ mua giày lướt thấy vài cái ba sao không lý do, họ tự điền lý do bằng nỗi lo của mình: giày nhanh hỏng, nhân viên khó chịu, giá cao. Lời đáp của tiệm là chỗ duy nhất để lấp khoảng trống đó bằng một thái độ, cho thấy tiệm muốn biết và muốn sửa.
Còn với tiệm, nếu biết được khách lấn cấn ở đâu, ba sao là bản đồ chỉ thẳng vào lỗi nhỏ đang lặp đi lặp lại mà chủ tiệm không thấy: size chạy không đều, đôi trưng bày bám bụi, giày gửi đi đóng hộp móp. Lỗi nhỏ để lâu thì thành lời chê một sao, và lúc đó sửa đã muộn.
Bốn kiểu ba sao hay gặp và chỗ khách đang lấn cấn
Đọc lại các đánh giá ba sao của tiệm, phần lớn rơi vào một trong mấy kiểu sau. Biết kiểu nào thì câu hỏi lại sẽ trúng hơn:
- Ba sao không chữ. Khách có thể chấm vội lúc nhận thông báo, có thể có điều không vui nhưng lười gõ. Lời đáp ở đây chỉ cần mở cửa cho khách nói.
- "Cũng được", "tạm ổn". Khách so với kỳ vọng. Thường kỳ vọng do chính ảnh tiệm đăng tạo ra: ảnh chụp đôi giày dưới đèn đẹp hơn ngoài đời, hoặc lời chào hỏi qua tin nhắn nhiệt tình hơn lúc giao hàng.
- "Đẹp nhưng…" rồi bỏ lửng. Khách ngại chê thẳng. Chữ "nhưng" là chỗ cần hỏi.
- Khen một thứ, im một thứ. "Nhân viên dễ thương" mà không nhắc gì tới giày. Đôi khi đó chính là lời chê sản phẩm nói khéo.
Có một kiểu không nằm trong danh sách này: ba sao do khách nhầm chỗ hoặc chấm nhầm số sao, rồi viết toàn lời khen. Với kiểu này, cảm ơn bình thường như một lời khen, không nhắc gì tới số sao, càng không xin khách sửa lại.
Câu hỏi lại công khai: một câu, dễ trả lời
Ba sao không chữ. "Dạ tiệm cảm ơn chị đã ghé. Nếu có chỗ nào chưa vừa ý, đôi giày hay cách tiệm tư vấn, chị nhắn cho tiệm một dòng nhé, tiệm muốn biết để sửa." Đưa sẵn hai lựa chọn giúp khách dễ trả lời hơn câu hỏi trống.
"Cũng được". "Cảm ơn chị đã chấm cho tiệm. Chữ cũng được làm tiệm hơi lo, không biết đôi giày đi có êm chân không, hay có gì khác với ảnh tiệm đăng? Chị cho tiệm biết với ạ."
"Đẹp nhưng…". "Dạ tiệm đọc thấy chữ nhưng mà chưa thấy chị nói tiếp, tiệm hồi hộp ghê. Nếu đôi giày có chỗ nào chưa ổn, chị nhắn tiệm, còn đổi size hay chỉnh quai được thì tiệm làm liền." Giọng hơi đùa một chút giúp khách bớt ngại.
Khen người, im sản phẩm. "Bạn Lan đọc lời khen vui lắm chị ơi. Còn đôi giày chị mua, đi mấy hôm thấy sao ạ? Tiệm hỏi thật vì có mấy mẫu mới về, tiệm muốn biết form có chuẩn không."
Nguyên tắc chung. Một câu hỏi, không hai ba câu dồn dập. Không hỏi "vì sao chị chỉ cho ba sao", vì câu đó đặt nặng chuyện sao và làm khách phải bào chữa. Mời khách nhắn riêng, vì phần lớn khách ngại nói chuyện chê bai ở chỗ công khai.
Khi khách trả lời, và khi khách im lặng
Nếu khách nhắn lại, đó là lúc vàng. Chị D nhận tin "Giày đẹp mà đi hơi cấn gót, size ba sáu mà như ba lăm rưỡi". Việc đầu tiên là cảm ơn và đưa giải pháp: "Cảm ơn chị đã nói, mẫu này đúng là form hơi nhỏ, tiệm sơ suất không dặn chị. Chị mang qua tiệm hoặc gửi lại, tiệm đổi size ba bảy cho chị, nếu đi vẫn cấn tiệm hoàn tiền." Việc thứ hai, quan trọng hơn: ghi ngay vào sổ "mẫu quai chéo màu kem, form nhỏ nửa size", và từ hôm sau dặn mọi khách thử mẫu này lên một size.
Sau khi đã đổi xong, có thể quay lại lời đáp công khai viết thêm một dòng ngắn, không lộ thông tin khách: "Tiệm đã liên lạc với chị và đổi size. Mẫu quai chéo màu kem form hơi nhỏ, chị em nào mua mẫu này nên chọn lên nửa size nhé." Dòng này có ích cho người đọc sau hơn mọi lời quảng cáo, vì nó cho thấy tiệm nói thật cả điểm chưa hay của hàng mình.
Nếu khách im lặng, cứ để lời đáp như vậy, đừng nhắn riêng đeo bám. Một lời hỏi lại tử tế đứng đó đã đủ cho người đọc sau. Thường cứ ba bốn lời hỏi lại thì có một người trả lời, và một người đó đã đủ để tiệm sửa được một lỗi thật.
Hỏi ngay tại quầy để khách sau ít phải chấm ba sao
Lời đáp trên mạng là chữa cháy. Chỗ hiệu quả hơn là hỏi lúc khách còn ở tiệm, theo thứ tự này:
- Lúc khách thử giày, đừng hỏi "chị thấy sao", vì khách lịch sự sẽ đáp "đẹp". Hỏi cụ thể: "Chị đi thử vài bước, gót có cấn không, mũi có chật không ạ?"
- Lúc tính tiền, thêm một câu chuẩn bị: "Mẫu này đi hai ba hôm đầu hơi cứng, nếu quá một tuần vẫn cấn chị nhắn tiệm đổi nhé." Câu này biến cái cấn chân thành chuyện tiệm đã nói trước, khách không thấy bị lừa.
- Với đơn gửi đi, sau ba ngày nhắn một tin: "Chị ơi đôi sandal kem đi mấy hôm thấy êm không ạ? Có gì chưa vừa chị cứ nói thẳng, tiệm đổi được." Gửi một lần thôi.
- Chuẩn bị một cuốn sổ nhỏ để ở quầy, mỗi lần khách góp ý gì, dù nói nhẹ, ghi một dòng: ngày, mẫu, khách nói gì. Ai đứng quầy cũng ghi.
- Cuối tuần chủ tiệm đọc sổ năm phút, xem có mẫu nào bị nhắc hai lần trở lên.
Tổng thời gian thêm cho mỗi khách chưa tới một phút. Điều khó nhất là thói quen: người đứng quầy hay bỏ câu hỏi vào giờ đông. Gắn nó vào lúc bỏ giày vào hộp thì dễ nhớ hơn.
Hay làm và nên làm với đánh giá ba sao
| Hay làm | Vì sao phản tác dụng | Nên làm |
|---|---|---|
| Bỏ qua, chỉ trả lời một sao và năm sao | Người đọc sau thấy ba sao không lời đáp, tự đoán lý do xấu | Trả lời mọi ba sao bằng một câu hỏi lại nhẹ |
| "Chị cho tiệm xin thêm hai sao nữa nha." | Biến lời đáp thành xin điểm, khách thấy khó chịu | Hỏi chỗ chưa vừa ý, không nhắc tới sao |
| Nhắn riêng ba bốn lần hỏi lý do | Khách thấy bị làm phiền, có khi hạ thêm sao | Hỏi một lần công khai, một lần tin nhắn sau giao hàng, rồi thôi |
| Giải thích dài về chất liệu, nguồn hàng | Khách chưa nói lỗi gì mà tiệm đã thanh minh | Chờ khách nói, rồi đáp đúng điều khách nói |
| Tặng mã giảm giá cho mọi khách ba sao | Người đọc hiểu cứ chấm thấp là được quà | Sửa đúng lỗi, đổi hàng nếu cần |
Cũng không cần đổi hết mẫu hay đổi nhà cung cấp chỉ vì vài cái ba sao. Đợi xem sổ góp ý chỉ ra lỗi gì lặp lại, rồi mới quyết.
Tự đếm sau bốn tuần
Ghi vào một trang hai cột. Cột một: số đánh giá ba sao trong tháng, và trong đó bao nhiêu cái tiệm biết được lý do (qua trả lời của khách hoặc qua sổ quầy). Cột hai: các lỗi đã biết, mỗi lỗi một dòng, bên cạnh ghi đã sửa gì. Sau một tháng, nếu tỷ lệ ba sao biết được lý do tăng từ gần như không lên khoảng một nửa, là cách hỏi đang chạy.
Con số thứ hai đáng đếm là số góp ý ghi trong sổ quầy. Lúc mới làm, sổ có khi trống cả tuần, vì nhân viên quên hỏi hoặc khách chưa quen nói. Sau hai ba tuần thường bắt đầu có vài dòng mỗi tuần. Sổ càng nhiều góp ý ở quầy, đánh giá ba sao trên mạng càng ít bất ngờ, vì khách đã nói ra lúc còn đứng trong tiệm.
Khi nào đổi cách: nếu sau một tháng vẫn không biết thêm lý do nào, thử đổi câu hỏi tại quầy cho cụ thể hơn, hoặc đổi người hỏi. Nhiều khi khách ngại nói với chủ tiệm nhưng lại nói thật với bạn nhân viên trẻ. Nếu biết lý do rồi mà ba sao vẫn đều, thì lỗi chưa được sửa thật, quay lại món hàng chứ đừng chỉnh lời đáp.
Câu hỏi thường gặp
Đánh giá 3 sao có làm điểm trung bình của tiệm giảm nhiều không?
Một vài cái ba sao không làm điểm giảm đáng kể nếu tiệm có nhiều đánh giá khác. Điều người đọc sau để ý hơn là ba sao có lời đáp hay bị bỏ mặc. Tập trung vào lời đáp và việc sửa lỗi, đừng lo con số trung bình.
Có nên hỏi thẳng khách vì sao chỉ cho 3 sao không?
Không nên hỏi vì sao chỉ cho ba sao, vì câu đó nghe như trách khách chấm thấp. Hỏi về trải nghiệm cụ thể, như đôi giày đi có êm không, có khác ảnh không, khách dễ trả lời hơn và không thấy bị chất vấn.
Khách đánh giá 3 sao mà toàn lời khen thì trả lời sao?
Cảm ơn như một lời khen bình thường và nhắc đúng điều khách khen. Không nhắc tới số sao, không xin khách sửa. Có thể khách chấm nhầm, cũng có thể họ chấm khắt khe, cả hai trường hợp đều không cần làm gì thêm.
Nếu khách trả lời lời hỏi lại bằng một lời chê gay gắt thì sao?
Cảm ơn vì khách đã nói ra, rồi chuyển sang nói chuyện riêng để giải quyết. Lời chê gay gắt sau một lời hỏi tử tế thường là dồn nén, nghe xong khách dịu lại. Xử lý như một đánh giá một sao có lý: nhận phần đúng, nói việc sửa.
Có cần trả lời đánh giá 3 sao không có chữ nào không?
Nên trả lời một câu ngắn mời khách nhắn cho tiệm nếu có chỗ chưa vừa ý. Câu đó tốn mười giây nhưng cho người đọc sau thấy tiệm quan tâm, và thỉnh thoảng giúp tiệm biết được một lỗi thật.
Tiệm bán online thì hỏi lại khách ở đâu là hợp?
Hỏi trong tin nhắn sau khi khách nhận hàng ba ngày, một lần, giọng nhẹ. Nếu khách đã để ba sao trên trang bán hàng, đáp công khai một câu hỏi lại rồi mời khách nhắn riêng. Đừng gửi tin hỏi lặp lại nhiều lần vì dễ bị coi là làm phiền.