Muốn chụp ảnh món ăn bằng điện thoại cho đẹp, chủ quán chỉ cần ba thứ: một chỗ đặt món sát cửa sổ có nắng gián tiếp, một ống kính được lau sạch, và chụp trong vòng một phút sau khi món ra khỏi bếp. Không cần đèn, không cần máy ảnh, không cần ứng dụng chỉnh sửa. Ảnh đủ sáng, thấy rõ hơi nóng, nước sốt còn bóng và màu đúng màu thật là loại ảnh khách dễ bấm gửi cho bạn kèm câu "mai ghé đây ăn đi".
Bài đi theo một ví dụ giả định: tiệm bánh mì ngọt của chị A trong hẻm chung cư cũ, bếp nhỏ, mở cửa lúc năm giờ rưỡi sáng. Chị chụp bằng điện thoại cầm tay giữa hai mẻ bánh, mỗi lần chưa tới ba phút. Phần dưới là chỗ đặt món, góc máy, giờ chụp, câu nói với nhân viên, những lỗi hay gặp và cách đếm xem ảnh có được chia sẻ hay không.
Vì sao ảnh món tự chụp hay bị tối và bẩn
Phần lớn ảnh món của quán nhỏ hỏng không phải vì điện thoại kém mà vì chụp ở chỗ tiện tay nhất: ngay trên quầy thu ngân dưới bóng đèn tuýp, hoặc trên bàn sát bếp có đèn vàng hắt từ trên xuống. Đèn tuýp làm bánh mì xám đi, đèn vàng làm rau xanh ngả màu úa. Cộng thêm ống kính dính dầu mỡ vì điện thoại để cạnh bếp cả ngày, ảnh ra mờ như có sương, chủ quán tưởng do máy cũ.
Lý do thứ hai là chụp trễ. Món bày xong, khách gọi tiếp, chủ quán nghĩ để lát chụp. Mười phút sau nước dùng đã đóng váng, vỏ bánh hết bóng, phô mai đã đông lại. Người xem ảnh không biết vì sao, chỉ thấy món trông nguội và không muốn ăn.
Lý do thứ ba ít ai để ý: nền phía sau quá rối. Thùng hàng, can dầu, khăn lau, ổ điện, tờ hoá đơn kẹp trên tường đều lọt vào khung. Khách nhìn ảnh trên điện thoại chỉ có một hai giây, mắt bị kéo đi khắp nơi nên món chính mất điểm nhấn. Một ảnh khách muốn gửi đi là ảnh nhìn một giây đã thấy món, thấy nó ngon, và hiểu đó là quán nào nhờ một chi tiết riêng như cái đĩa men xanh quen thuộc hay khay gỗ của tiệm.
Dựng một góc chụp cố định trong năm phút
Chị A không chụp ở nhiều chỗ. Chị chọn một góc duy nhất và dùng đi dùng lại, để mọi ảnh của tiệm có cùng ánh sáng và cùng một nền quen. Làm theo thứ tự này một lần là xong:
- Đi một vòng quanh tiệm vào giờ bạn hay có món mới ra, tìm chỗ gần cửa sổ hoặc cửa ra vào nhất mà nắng không rọi thẳng lên mặt bàn. Nắng gián tiếp, tức là sáng mà không có vệt bóng gắt, là thứ ánh sáng đẹp nhất cho đồ ăn.
- Tắt đèn trần ở khu đó khi chụp. Hai nguồn sáng trộn nhau làm màu món bị loang, nửa vàng nửa xanh.
- Chọn một tấm nền dùng mãi: mặt bàn gỗ, một tấm thớt lớn, hoặc một miếng vải thô màu trơn. Cất nó ngay dưới quầy để lúc nào cũng lấy được.
- Đặt một tờ giấy trắng hoặc tấm bìa trắng dựng đứng ở phía đối diện cửa sổ. Nó hắt sáng vào mặt tối của món, làm phần bóng bớt đen mà không cần đèn.
- Dọn mọi thứ ra khỏi khung hình trừ món chính và một hai đồ đi kèm thật: chén nước chấm, vài lá rau, cái muỗng của tiệm.
- Chụp thử mười tấm, chọn ra hai tấm đẹp nhất, nhớ vị trí đặt đĩa bằng một vết bút chì nhỏ dưới mặt bàn.
Cả việc này mất chừng năm phút một lần duy nhất. Từ hôm sau, mỗi khi có món mới, bạn chỉ việc đặt đúng chỗ đã đánh dấu và chụp.
Góc máy và khoảnh khắc chụp cho từng loại món
Món phẳng nhìn từ trên xuống. Đĩa cơm, bánh tráng trộn, mâm bánh ngọt nhiều loại, tô bún nhiều topping: cầm điện thoại song song mặt bàn, chụp thẳng từ trên. Góc này thấy đủ thành phần và dễ xếp đẹp.
Món cao chụp ngang tầm mắt. Ly trà sữa nhiều lớp, ổ bánh mì kẹp đầy, bánh kem tầng: hạ điện thoại xuống ngang mặt bàn hoặc cao hơn một chút, để thấy được độ dày và các lớp bên trong.
Món có động tác chụp lúc đang làm. Rưới nước sốt, bẻ đôi ổ bánh còn nóng, chan nước lèo vào tô. Một người làm, một người bấm liên tục. Ảnh có hơi khói và giọt sốt đang rơi luôn được gửi đi nhiều hơn ảnh món nằm yên.
Chụp gần, đừng phóng to. Muốn thấy rõ vỏ bánh giòn thì đưa điện thoại lại gần, đừng dùng hai ngón tay phóng to vì ảnh sẽ vỡ hạt.
Chạm vào món trên màn hình để lấy nét. Chạm vào chỗ đẹp nhất của món, rồi kéo nhẹ thanh độ sáng xuống một chút nếu thấy phần trắng bị cháy. Hai thao tác này có sẵn trong mọi điện thoại.
Chụp trong một phút đầu. Dặn nhân viên bếp gọi khi món mới ra: "Em ơi, đĩa đầu tiên của món mới để chị chụp cái đã rồi mới bưng nha." Một phút đó quyết định ảnh trông nóng hay nguội.
Câu nói trong tiệm để việc chụp không làm chậm khách
Chụp ảnh không được giành mất món của khách. Cách chị A làm là chỉ chụp đĩa đầu tiên của mẻ, hoặc làm riêng một phần để chụp rồi cả tiệm ăn sáng luôn. Nếu bắt buộc phải chụp món khách đã gọi, chị hỏi trước: "Bánh mới ra lò, cho tiệm chụp một tấm chừng mười giây rồi chị gói cho em liền nha, em có vội không?" Khách có vội thì thôi, không nài.
Với nhân viên, câu dặn phải ngắn và rõ việc: "Mỗi sáng mẻ bánh đầu tiên để lại hai cái trên khay gỗ cạnh cửa sổ, chị chụp xong mới bày ra tủ." Quy định một chỗ, một giờ thì nhân viên mới nhớ được, còn dặn kiểu "nhớ chụp ảnh đẹp nha" thì không ai làm.
Khi khách thấy bạn chụp và hỏi chụp làm gì, đó là dịp mời họ chụp theo: "Bánh vừa ra nóng nè, em muốn chụp thì đứng chỗ cửa sổ này sáng lắm." Khách chụp ở đúng góc đẹp của tiệm thì ảnh họ đăng cũng đẹp, và người xem nhận ra ngay đó là tiệm bạn.
Cuối ngày, nếu có ảnh đẹp, nhắn lại cho khách quen hay đặt món đó: "Mai tiệm có bánh dừa nướng mẻ đầu lúc sáu giờ, chị gửi em cái hình nè, ghé sớm còn nóng." Tin nhắn có ảnh thật, giờ thật, món thật được chuyển tiếp cho người nhà nhiều hơn hẳn tin nhắn chỉ có chữ.
Hay làm và nên làm
Những lỗi dưới đây ai bán quán lâu cũng từng mắc. Mỗi lỗi kèm cách sửa không tốn thêm tiền:
| Hay làm | Vì sao hỏng | Nên làm |
|---|---|---|
| Chụp trên quầy dưới đèn tuýp | Màu món xám, rau úa, thịt tái màu | Mang món ra góc cửa sổ đã chọn, tắt đèn trần |
| Để điện thoại cạnh bếp, không lau ống kính | Ảnh mờ như phủ sương, tưởng máy hỏng | Lau ống kính bằng góc áo sạch trước mỗi lần chụp |
| Chụp món đã nguội vì bận | Mất bóng, mất khói, trông như đồ để lâu | Chụp trong một phút đầu, dặn bếp gọi |
| Bày thêm hoa, nến, đồ trang trí mượn | Ảnh không giống món khách nhận, khách thất vọng | Chỉ đặt đồ thật của tiệm đi kèm món |
| Chỉnh màu quá tay cho rực | Khách tới thấy món khác ảnh, kể lại là "ảnh lừa" | Giữ màu gần thật, chỉ chỉnh sáng tối nhẹ |
| Mua đèn, chân máy trước khi thử | Tốn tiền, cất một góc vì lười dựng | Dùng cửa sổ và tấm bìa trắng trước, đủ cho quán nhỏ |
Lỗi chỉnh màu quá tay đáng sợ nhất, vì nó biến ảnh đẹp thành lời chê. Khách tới nơi thấy tô phở nhạt hơn ảnh sẽ kể đúng điều đó cho bạn bè, và lời kể này đi nhanh hơn ảnh.
Đếm xem ảnh có được chia sẻ không sau hai đến bốn tuần
Đừng nhìn số lượt thích, vì nó lên xuống theo nhiều thứ không liên quan. Thứ cần đếm là dấu hiệu ảnh đã đi khỏi trang của tiệm. Kẻ một cột trong sổ bán hàng tên "hỏi theo hình", mỗi khi có khách tới chìa điện thoại ra chỉ ảnh món hoặc nói "cho em cái bánh như trong hình", gạch một vạch.
Cột thứ hai là số lần ảnh được gửi đi hoặc lưu lại, nếu trang bán hàng của bạn có hiện con số này. Ghi mỗi tuần một lần vào cùng một ngày, ví dụ tối chủ nhật, cho ba ảnh mới nhất. Ảnh nào được gửi đi nhiều thì ghi lại nó chụp góc nào, giờ nào, món gì.
Sau bốn tuần, so ảnh chụp ở góc cửa sổ với ảnh chụp tiện tay trước đó. Nếu cột "hỏi theo hình" có vạch đều mỗi tuần, dù chỉ vài vạch, là đang đi đúng. Nếu sau bốn tuần không ai nhắc tới ảnh nào, đổi món chụp trước khi đổi cách chụp: có thể bạn đang chụp món không phải món khách thích nhất. Hỏi khách quen món nào họ hay gọi nhất, chụp đúng món đó.
Khi khách gửi lại ảnh món của tiệm
Ảnh tốt nhất của quán đôi khi không do chủ quán chụp mà do khách chụp rồi gắn tên tiệm. Khi thấy, việc đầu tiên là cảm ơn ngay bên dưới bằng một câu có chi tiết: "Cảm ơn em đã ghé, bánh dừa mẻ sáu giờ đó, hôm nào ghé sớm chị để phần cái giòn nhất." Lời cảm ơn có chi tiết làm người chụp thấy được nhìn thấy, và họ sẽ còn chụp lần sau.
Đừng tự lấy ảnh của khách về đăng trên trang tiệm. Muốn dùng thì nhắn hỏi, và nói rõ dùng ở đâu. Chuyện xin phép và ghi công cho người chụp có cách làm riêng, phần này chỉ nhắc một điều: ảnh khách chụp ở góc cửa sổ của tiệm thường đẹp gần như ảnh của bạn, nên càng nhiều khách biết góc đó, càng nhiều ảnh đẹp của tiệm đi ra ngoài mà bạn không phải tự chụp.
Quan sát ảnh khách cũng là cách học miễn phí. Khách hay chụp món nào, chụp từ góc nào, có chụp cả ly nước hay cái khay không. Chị A nhận ra khách hay chụp ổ bánh khi đang cầm trên tay, có nền là con hẻm phía sau. Từ đó chị đổi một phần ảnh của tiệm sang kiểu cầm tay ngoài cửa, và ảnh kiểu này được hỏi theo nhiều hơn ảnh đặt trên bàn. Thứ khách tự chụp thường là thứ khách thật sự thấy đẹp, không phải thứ chủ tiệm đoán.
Câu hỏi thường gặp
Điện thoại đời cũ có chụp ảnh món ăn đẹp được không?
Được, nếu ánh sáng đủ. Phần lớn điện thoại ra mắt trong vài năm gần đây đều chụp đủ nét để đăng mạng xã hội. Ánh sáng cửa sổ và ống kính sạch quan trọng hơn đời máy nhiều.
Quán không có cửa sổ thì chụp ở đâu?
Mang món ra gần cửa ra vào, đặt trên ghế đẩu hoặc thùng hàng phủ tấm nền, chụp lúc trời sáng mà không có nắng gắt chiếu thẳng. Nếu quán chỉ mở buổi tối, dùng một đèn trắng duy nhất chiếu chéo từ một bên và tắt các đèn khác.
Có nên dùng ứng dụng chỉnh ảnh cho món trông ngon hơn không?
Chỉnh nhẹ độ sáng và cắt khung là đủ, phần này điện thoại nào cũng có sẵn. Không nên làm màu rực hơn thật hay xoá vết trên món, vì khách tới ăn sẽ thấy khác ảnh và kể lại điều đó.
Một tuần nên chụp bao nhiêu ảnh món?
Với quán nhỏ một hai người đứng, mỗi tuần hai đến ba ảnh tốt là vừa sức. Mỗi lần chụp mười tấm rồi chọn một tấm, đừng đăng cả loạt ảnh na ná nhau.
Ảnh món nào hay được khách gửi cho bạn bè nhất?
Thường là ảnh có động tác như bẻ bánh, rưới sốt, chan nước, và ảnh món mới hoặc món theo mùa vừa có. Ảnh kèm thông tin cụ thể như giờ ra lò hay số lượng có hạn trong ngày cũng hay được chuyển tiếp hơn.
Có cần thuê người chụp chuyên nghiệp cho quán nhỏ không?
Không bắt buộc. Một buổi chụp thuê có thể cho bộ ảnh đẹp để làm ảnh đại diện, nhưng ảnh đăng hằng tuần vẫn phải do chủ quán tự chụp, nên học cách tự chụp trước rồi mới tính thuê.