Cách xin đánh giá trên bản đồ hiệu quả nhất với quán nhỏ là nói ngay khi khách vừa khen một điều cụ thể, bằng một câu ngắn, và đưa sẵn cho khách chỗ bấm: một thẻ quét nhỏ trên bàn hoặc tin nhắn có sẵn đường vào hồ sơ quán. Khách khen xong thường quên trong vòng vài phút, nên câu xin phải đến trước khi khách đứng dậy, không phải tuần sau. Không cần tặng quà, không cần xin năm sao, chỉ cần nhờ khách kể lại đúng điều vừa nói với mình.
Bài đi theo một quán cà phê giả định: quán chị Ngân, mười hai bàn, ở tầng trệt một khu chung cư, mở được hai năm, khách quen nhiều mà hồ sơ trên bản đồ chỉ có mười bảy lời đánh giá, phần lớn từ năm đầu. Khách mới đi ngang mở điện thoại tìm quán cà phê gần đây, thấy quán chị lèo tèo vài dòng cũ, bên cạnh là quán khác hơn hai trăm lời. Dưới đây là cách chị làm trong một tuần, từ câu nói tới chỗ đặt thẻ và cách đếm.
Vì sao khách khen ngay tại bàn mà hồ sơ trên bản đồ vẫn trống
Người đứng quầy lâu đều quen cảnh này: khách đặt ly xuống, cười, nói "Cà phê muối hôm nay ngon ghê chị", rồi trả tiền, rồi đi. Lời khen là thật, nhưng nó chỉ nằm trong quán. Khách không nghĩ tới chuyện mở điện thoại viết vì không ai nhắc, vì không biết bấm vào đâu, và vì ra khỏi cửa là đầu óc đã sang việc khác: đón con, vào ca, trả lời tin nhắn công việc.
Người ta hay nghĩ khách không đánh giá là do khách không thích quán. Phần lớn trường hợp không phải vậy. Khách vui thường im lặng, khách bực mới có động lực tự tìm chỗ viết. Đó là lý do nhiều quán ngon mà hồ sơ trên bản đồ lại toàn lời chê lác đác: người chê tự đi viết, người khen thì chờ được hỏi. Nếu quán không hỏi, tỉ lệ ấy sẽ cứ lệch mãi.
Dấu hiệu quán bạn đang ở tình trạng này khá dễ nhận: khách quen đông mà số đánh giá mới mỗi tháng chỉ một hai cái; lời đánh giá gần nhất cách đây vài tháng; khách mới hay hỏi "quán mở lâu chưa chị" vì nhìn trên bản đồ tưởng quán mới hoặc sắp đóng. Lời đánh giá cũ cũng có giá trị, nhưng người tìm quán hay lọc theo đánh giá gần đây, nên một hồ sơ im lặng nửa năm trông như quán đã nguội.
Năm câu nói tại quầy, theo từng lúc khách khen
Khách khen món. Đây là lúc dễ nhất. Chị Ngân đáp lời khen trước, rồi mới nhờ, giọng bình thường như đang nói chuyện: "Dạ cảm ơn anh, em mừng lắm. Anh có rảnh một phút thì ghi lại giúp quán câu vừa rồi trên bản đồ nhé, người lạ đi ngang đọc được là quý lắm." Câu xin nằm sau lời cảm ơn, không đứng một mình.
Khách khen chỗ ngồi, không gian. Nhờ khách nói đúng điều họ thích: "Chị thích góc cửa sổ này ha. Nếu chị viết đánh giá thì kể giúp em là có góc ngồi yên để làm việc, nhiều người tìm quán đúng kiểu đó." Gợi đúng chi tiết làm lời đánh giá có ích cho người đọc sau.
Khách khen nhân viên. Đưa tên nhân viên vào: "Dạ để em nói bé Thảo nghe, bé vui lắm. Anh viết đánh giá có nhắc tên bé thì quán biết mà khen thưởng bé luôn." Khách thường sẵn lòng hơn khi lời của họ giúp một người cụ thể.
Khách quen lâu năm nhưng chưa bao giờ viết. Không vòng vo: "Chú ghé quán hai năm rồi mà em chưa từng nhờ, hôm nay em nhờ chú một việc nhỏ: viết vài dòng về quán trên bản đồ giúp em, ai hỏi đường tới quán cũng dễ." Khách quen hiểu và thường gật ngay.
Khách bảo "để lát về viết". Đừng nói thêm, chỉ đưa cách cho dễ: "Dạ dạ, em gửi anh cái thẻ nhỏ này, về nhà quét một cái là ra đúng chỗ viết." Không nhắc lại lần hai trong cùng buổi. Khách hứa lát nữa thì một số người làm thật, một số không, và cả hai đều ổn.
Đặt thẻ quét ở đâu trong quán để khách thấy mà không vướng
Một tấm thẻ quét đưa thẳng vào trang viết đánh giá của quán là đủ, không cần mua phần mềm nào. Cái khó là chỗ đặt. Chị Ngân thử ba tuần, ghi lại chỗ nào khách quét nhiều:
| Chỗ đặt | Kết quả hay gặp | Ghi chú |
|---|---|---|
| Dán trên tường sau quầy, cạnh bình nước | Hầu như không ai quét | Khách đứng xa, bình nước che, lại đang bận trả tiền |
| Thẻ nhỏ dựng trên từng bàn | Khách ngồi lâu hay cầm lên xem | Hợp quán có khách ngồi làm việc; lau bàn nhớ dựng lại |
| Kẹp vào hoá đơn hoặc đặt cạnh ly khi mang ra | Khách quét ngay lúc đang vui | Chỉ đặt khi khách vừa khen hoặc ngồi lâu |
| In ở đáy túi mang đi | Khách về nhà mới thấy | Tốt cho khách mua mang đi, không cần nói gì |
| Dán ở cửa ra vào | Khách lướt qua, không dừng | Chỉ có ích nếu kèm một câu nói tại quầy |
Thẻ nên có một dòng chữ tay ngắn, giọng của quán, chứ đừng chỉ là ô vuông trơ trọi, ví dụ "Quán nhỏ, nhờ bạn kể giúp vài dòng". Kiểm tra thẻ mỗi sáng: thẻ bị đổ nước, bị dựng ngược, bị khách mang về là chuyện thường. Quét thử bằng điện thoại của chính mình mỗi tuần một lần để chắc thẻ vẫn dẫn đúng chỗ. Một chi tiết nhỏ hay bị quên: thẻ đặt cạnh ổ cắm hoặc chỗ khách sạc điện thoại thường được quét nhiều hơn, vì đó là lúc khách đang cầm máy và ngồi chờ.
Kế hoạch một tuần của quán chị Ngân
Không cần làm cùng lúc mọi thứ. Đây là thứ tự chị làm, mỗi ngày tốn không quá mười lăm phút:
- Thứ hai: chị tự mở hồ sơ quán trên điện thoại, đọc hết các lời đánh giá cũ, trả lời những cái chưa trả lời. Khách mới được nhờ viết thường liếc xem quán có hay đáp lời không.
- Thứ ba: làm tám tấm thẻ quét cho tám bàn hay có khách ngồi lâu, thêm một tấm để ở quầy. Quét thử từng tấm.
- Thứ tư: họp nhanh với hai nhân viên lúc chưa mở cửa, năm phút. Thống nhất một câu xin chung, ai nghe khách khen thì người đó xin, không ai đi từng bàn hỏi.
- Thứ năm và thứ sáu: chỉ xin khi khách tự khen. Giờ cao điểm buổi sáng bỏ qua, không ai rảnh, khách cũng vội. Xin vào khung giữa sáng và đầu chiều, khi khách ngồi lâu.
- Thứ bảy: nhắn vào nhóm khách quen của quán một tin duy nhất, nói thật là quán đang nhờ: "Quán nhỏ của chị Ngân nhờ cả nhà một việc: ai từng ghé mà thấy vừa ý thì viết giúp vài dòng trên bản đồ, khen chê thật lòng đều quý."
- Chủ nhật: đếm số lời đánh giá mới trong tuần, ghi vào sổ, trả lời từng cái.
Nếu khách lắc đầu hoặc nói "thôi em ngại viết lắm" thì đáp "Dạ không sao, anh ghé là quán vui rồi" và dừng ở đó. Khách bị nhờ lần hai, lần ba sẽ thấy phiền, và lần sau chọn quán khác để khỏi bị hỏi.
Hay làm và nên làm khi xin đánh giá tại quầy
Mấy lỗi dưới đây gặp ở rất nhiều quán nhỏ, kể cả quán làm ăn tốt:
| Hay làm | Vì sao hỏng | Nên làm |
|---|---|---|
| Xin mọi khách khi tính tiền, kể cả lúc đông | Khách vội thấy bị làm phiền, nhân viên nói như cái máy | Chỉ xin khi khách tự khen hoặc ngồi lâu |
| Nói "cho quán năm sao nha" | Gợi ý số sao làm lời đánh giá thiếu tự nhiên và trái nguyên tắc chung của các nền tảng | Nhờ khách viết thật lòng, kể điều cụ thể |
| Tặng nước, giảm giá để đổi lấy đánh giá | Nhiều nền tảng không cho phép đổi lợi ích lấy đánh giá; lời đánh giá có thể bị gỡ, hồ sơ bị để ý | Cảm ơn bằng lời, không gắn quà với việc viết |
| Đứng cạnh nhìn khách viết | Khách ngại, viết vội hoặc thôi luôn | Đưa thẻ rồi quay đi làm việc khác |
| In tờ rơi xin đánh giá phát khắp khu | Người chưa từng tới quán không có gì để viết | Chỉ nhờ người đã thật sự ngồi ở quán |
Có vài việc không cần làm: không cần mua dịch vụ nhắn tin hàng loạt, không cần thuê ai "chăm" hồ sơ, không cần treo băng rôn lớn ngoài cửa. Quy định của từng nền tảng về chuyện xin đánh giá có thay đổi theo thời gian, nên thỉnh thoảng đọc lại phần trợ giúp chính thức của nền tảng bạn dùng.
Đếm sau ba tuần: con số nào cho biết đang đi đúng
Chị Ngân giữ một trang sổ, chia ba cột: ngày, số lần quán đã nhờ khách, số lời đánh giá mới xuất hiện trong ngày hôm đó hoặc hôm sau. Không cần chính xác tuyệt đối, chỉ cần đếm vạch cho đều. Sau ba tuần, chị có một tỉ lệ thô: cứ mười lần nhờ thì được mấy lời. Ở nhiều quán nhỏ, con số ba tới bốn trên mười đã là tốt; một trên mười là có chỗ cần sửa, thường là câu nói hoặc thời điểm.
Con số thứ hai đáng đếm là độ dài và độ cụ thể của lời đánh giá mới. Nếu khách viết "ngon, nhân viên dễ thương" thì vẫn quý, nhưng nếu nhiều lời nhắc tên món, góc ngồi, tên nhân viên thì nghĩa là câu xin của quán đang gợi đúng. Lời đánh giá cụ thể mới là thứ khiến người lạ quyết định ghé.
Con số thứ ba là câu khách mới nói ở quầy. Thêm một câu hỏi nhẹ khi khách lạ gọi món: "Lần đầu anh ghé quán ha, anh thấy quán ở đâu vậy?" Nếu sau một hai tháng có khách trả lời "thấy trên bản đồ, đọc thấy người ta khen cà phê muối", đó là lúc biết công nhờ đánh giá đã thành lời kể. Nếu ba tuần mà tỉ lệ dưới một trên mười, đổi một thứ một lần: đổi câu nói, hoặc đổi chỗ đặt thẻ, rồi đếm tiếp ba tuần.
Câu hỏi thường gặp
Có nên xin đánh giá tất cả khách hay chỉ khách đang vui?
Nên nhờ một cách đều tay, không chọn lọc kiểu chỉ hỏi người có vẻ hài lòng rồi né người có vẻ bực. Việc chỉ xin khách vui là trái nguyên tắc chung của nhiều nền tảng và làm hồ sơ kém thật. Thời điểm tự nhiên nhất là khi khách vừa nói chuyện với quán, dù khen hay góp ý.
Xin đánh giá ngay tại bàn có làm khách thấy phiền không?
Phiền khi quán xin mọi người, xin lúc đông, hoặc đứng nhìn khách viết. Nếu chỉ nhờ một câu ngay sau lời khen, đưa thẻ rồi quay đi, phần lớn khách thấy bình thường. Khách từ chối thì cảm ơn và dừng hẳn.
Quán nhỏ một mình đứng quầy thì xin đánh giá thế nào cho kịp?
Chỉ cần thẻ quét dựng sẵn trên bàn và một câu nhờ khi khách khen. Giờ cao điểm thì bỏ qua, chủ quán dành việc nhờ cho khung giờ vắng. Mỗi ngày nhờ được ba bốn người đã là đủ đều.
Có được tặng ly nước miễn phí để khách viết đánh giá không?
Không nên gắn quà với việc viết đánh giá. Nhiều nền tảng coi đó là đổi lợi ích lấy đánh giá, lời đánh giá có thể bị gỡ và hồ sơ quán bị để ý. Muốn cảm ơn khách quen thì cảm ơn riêng, không đặt điều kiện viết.
Thẻ quét đánh giá nên đặt ở đâu trong quán?
Đặt ở chỗ khách đang ngồi và đang rảnh tay: dựng trên bàn, kẹp cạnh hoá đơn, hoặc in ở đáy túi mang đi. Dán trên tường sau quầy hay sau bình nước gần như vô ích. Nhớ quét thử mỗi tuần để chắc thẻ còn dẫn đúng chỗ.
Bao lâu thì thấy kết quả của việc xin đánh giá?
Số lời đánh giá mới thường thấy ngay trong tuần đầu nếu quán nhờ đều. Còn việc khách mới tới vì đọc đánh giá thì cần vài tháng mới rõ. Đếm cả hai, đừng thấy tuần đầu ít mà bỏ cuộc.