Khi đánh giá xấu dồn dập sau một sự cố, việc cần làm là chia chúng thành nhóm (khách có mặt hôm đó, khách cũ nhân dịp chê thêm, người chưa từng tới), trả lời khách thật trước theo từng lượt trong hai ba ngày, sửa đúng chỗ gây ra sự cố, và để thời gian cùng khách mới kéo điểm lên dần. Không được nhờ người quen vào chấm năm sao, không đổi quà lấy đánh giá, không xin riêng những khách đang vui để "gỡ điểm". Những cách đó làm điểm lên nhanh trong một tuần và mất uy tín trong nhiều năm.
Tình huống giả định: quán lẩu nhỏ của chị Nguyệt trong một con đường nhiều văn phòng. Tối thứ Bảy có ba bàn sinh nhật, máy lạnh hỏng lúc bảy giờ, bếp quá tải, có bàn chờ nồi lẩu gần một tiếng, một nhân viên mới trả lời khách cộc lốc. Từ Chủ nhật tới thứ Ba, hồ sơ quán trên bản đồ nhận mười bốn đánh giá một và hai sao, điểm trung bình tụt rõ. Phần dưới là cách chị Nguyệt ngồi xuống với cái điện thoại và một cuốn sổ, làm từng việc một.
Ngồi xuống đọc hết một lượt, rồi mới chia nhóm
Điều đầu tiên nên làm lại là điều khó nhất: đọc hết mười bốn đánh giá một lượt, không trả lời cái nào. Trả lời cái đầu tiên trong lúc chưa đọc cái thứ mười làm câu trả lời lệch nhau, người đọc sau đặt cạnh nhau sẽ thấy quán nói mỗi chỗ một kiểu. Chọn lúc quán vắng, ngồi một bàn trong góc, mở một trang sổ kẻ ba cột.
Cột thứ nhất: khách có mặt tối thứ Bảy. Nhận ra bằng chi tiết họ kể: máy lạnh, chờ lẩu, nhân viên trả lời cộc, bàn sinh nhật. Cột thứ hai: khách cũ nhân dịp nói thêm chuyện khác, như "lần trước nước lẩu mặn", "giá tăng mà không báo". Cột thứ ba: những đánh giá không có chi tiết nào, chỉ một câu chung chung hoặc chép lại lời của người khác, tài khoản mới, không có ảnh, viết sau khi có một bài chia sẻ chuyện tối thứ Bảy trong nhóm ăn uống.
Ở tiệm nhỏ, cột một thường nhiều nhất và đáng để ý nhất. Cột hai là món quà khó chịu: nó cho biết những điều khách đã nghĩ từ lâu mà chưa nói. Cột ba thường ít hơn chủ quán tưởng. Cảm giác "bị đánh hội đồng" xuất hiện vì mười bốn cái tới cùng lúc, chứ phần lớn vẫn là khách thật đang bực thật. Chia xong, chị Nguyệt mới biết mình đang đối diện chuyện gì: chín khách tối thứ Bảy, ba khách cũ, hai đánh giá không rõ.
Trả lời theo lượt, không trả lời dồn một lúc
Mười bốn câu trả lời đăng trong mười phút trông như quán đang chữa cháy. Chia ra ba lượt trong hai ba ngày, mỗi lượt một việc rõ:
- Lượt một, ngay trong ngày đọc: trả lời chín khách tối thứ Bảy. Mỗi câu nhận đúng điều khách đó kể, không chép nguyên văn cho cả chín người.
- Lượt hai, hôm sau: trả lời ba khách cũ. Câu trả lời cho họ không nhắc tối thứ Bảy, chỉ nói về điều họ chê, cảm ơn vì đã nói ra.
- Lượt ba, sau khi đã kiểm tra: trả lời hai đánh giá không rõ bằng một câu trung tính, mời liên hệ để quán kiểm tra.
- Trước mỗi lượt, đọc lại các câu đã trả lời hôm trước để giọng nói giữ một kiểu, không hôm nay mềm hôm sau cứng.
- Ai trả lời: một người duy nhất, thường là chủ quán. Không để nhân viên mỗi người trả lời vài cái cho nhanh.
Vì sao không dồn một lúc: người đọc sau thường mở danh sách đánh giá mới nhất. Thấy câu trả lời rải đều trong vài ngày, họ hiểu quán đang theo dõi và xử lý thật, không phải đăng hàng loạt cho xong.
Câu trả lời mẫu cho từng nhóm
Khách có mặt hôm đó, kể chuyện chờ lẩu. "Cảm ơn anh đã kể lại. Tối thứ Bảy máy lạnh của quán hỏng đúng giờ đông, bếp làm không kịp nên bàn anh chờ lẩu gần một tiếng, đó là lỗi quán xếp bàn quá sức mình. Quán đã sửa máy lạnh và từ tuần này chỉ nhận số bàn bếp làm kịp. Quán gửi lời xin lỗi tới cả bàn sinh nhật hôm đó."
Khách chê nhân viên trả lời cộc. "Quán xin lỗi chị về câu trả lời của nhân viên tối hôm đó. Quán đã nói chuyện riêng với bạn ấy và cả nhóm phục vụ về cách báo khách khi món ra chậm. Chị phải nghe câu đó trong buổi sinh nhật là điều quán thấy rất tiếc." Không nêu tên nhân viên, không nói "bạn ấy mới vào làm".
Khách cũ nhân dịp chê nước lẩu mặn. "Cảm ơn anh đã nói về độ mặn, góp ý này quán chưa nghe ai nói thẳng. Bếp đang nêm lại nước lẩu thái và để sẵn nước dùng nhạt ở quầy cho bàn nào muốn pha thêm." Chỉ hứa điều quán đã làm hoặc chắc chắn làm trong tuần.
Đánh giá không có chi tiết, chưa rõ có phải khách. "Quán chưa tìm thấy thông tin về lần ghé của bạn trong sổ đặt bàn. Nếu bạn đã dùng bữa ở quán, mong bạn nhắn cho quán ngày giờ để quán kiểm tra và xin lỗi cho đúng việc." Giọng trung tính, không buộc tội ai là giả.
Khách đánh giá kèm ảnh hoá đơn hoặc ảnh món. Ảnh của khách cho người đọc sau thấy chuyện thật, đừng mong nó biến mất. Trả lời cụ thể vào chi tiết trên ảnh, ví dụ nồi lẩu cạn, để khách biết quán đã xem kỹ.
Người chưa từng tới quán và những đánh giá theo phong trào
Khi một chuyện được chia sẻ vào nhóm đông người, đôi khi có người chưa từng tới quán vào chấm một sao để bày tỏ thái độ. Dấu hiệu thường gặp: viết sau thời điểm bài chia sẻ xuất hiện, nội dung lặp lại lời trong bài chứ không có chi tiết riêng, tài khoản ít hoạt động. Chỉ một vài dấu hiệu chưa đủ để kết luận, vì khách thật đôi khi cũng viết rất ngắn.
Việc làm được: trả lời trung tính như câu mẫu ở trên, rồi báo cáo đánh giá đó qua kênh báo cáo của chính nền tảng bản đồ, chọn lý do phù hợp nhất (ví dụ không dựa trên trải nghiệm thật). Chính sách gỡ đánh giá do nền tảng quyết, có cái được gỡ, có cái không; chủ quán nên đọc trang trợ giúp chính thức để biết họ xét theo nguyên tắc nào. Báo cáo một lần rồi thôi, không báo cáo đồng loạt cả những đánh giá chê đúng của khách thật, vì làm vậy vừa không có kết quả vừa khiến quán quen với ý nghĩ mọi lời chê đều là phá.
Có những đánh giá sẽ nằm lại mãi. Câu trả lời bình tĩnh bên dưới chính là cách làm nó bớt nặng: người đọc sau thấy một đánh giá cộc lốc không chi tiết và một câu trả lời đàng hoàng của quán, họ tự cân được. Đừng viết bên dưới kiểu "đối thủ chơi xấu", cho dù trong lòng nghĩ vậy.
Những cách kéo điểm lên nhanh và vì sao không dùng
Ngay sau một đợt chê dồn dập, chủ quán sẽ nghe đủ lời mách. Mấy cách dưới đây đều làm điểm tăng nhanh, và đều có giá:
| Lời mách | Rủi ro | Việc thay thế |
|---|---|---|
| Nhờ bạn bè, người nhà vào chấm năm sao | Vi phạm quy định của nền tảng về đánh giá thật; dễ bị lọc gỡ hàng loạt; khách tinh ý nhận ra lời khen đều giọng | Không làm. Để thời gian và khách thật |
| Tặng món, giảm giá cho ai đánh giá năm sao | Đổi quà lấy đánh giá là điều nền tảng cấm; có thể vướng quy định về quảng cáo, bảo vệ người tiêu dùng (tra quy định hiện hành) | Xin đánh giá trung thực, không gắn quà với số sao |
| Chỉ xin đánh giá ở những bàn đang vui | Đây là lọc khách, nền tảng không cho phép; điểm lên nhưng không phản ánh thật | Nếu xin thì xin đều mọi bàn, sau khi đã sửa lỗi |
| Thuê dịch vụ "đẩy sao" | Mất tiền, có thể bị gỡ cả hồ sơ, lộ ra là chuyện thứ hai nặng hơn | Dồn tiền đó vào sửa máy lạnh, thêm người bếp giờ đông |
Cái không cần làm thêm: không cần đổi tên hồ sơ, không cần tạo hồ sơ mới cho "sạch", không cần chạy khuyến mãi lớn để có khách mới viết đè. Điểm trung bình hồi lại chậm, nhưng hồi lại thật thì không ai lấy lại được.
Sửa đúng thứ đã gây ra cả chuỗi chê
Đọc lại cột một sẽ thấy sự cố không nằm ở máy lạnh. Máy lạnh hỏng là chuyện xui, nhưng chuyện để chín bàn bực cùng lúc là quán nhận nhiều bàn hơn sức bếp, không có người báo khách khi món chậm, và nhân viên mới chưa biết nói gì lúc đông. Ba chỗ đó mới là chỗ sửa.
Ví dụ cách sửa của quán chị Nguyệt: đặt giới hạn số bàn đặt trước mỗi khung giờ cuối tuần, quá số đó thì lịch sự hẹn giờ khác; giao một người làm "người báo bàn" lúc đông, cứ mười lăm phút đi một vòng nói với bàn đang chờ; dạy nhân viên mới một câu duy nhất khi món chậm: "Dạ bếp đang làm nồi của anh chị, chừng mười phút nữa có ạ, em mang thêm nước trước cho bàn mình nhé." Một câu học thuộc dễ hơn mười điều dặn.
Cuối tuần sau, tự đứng quầy giờ đông để xem ba việc đó chạy chưa. Sửa trên giấy mà tối thứ Bảy tiếp theo lại để bàn chờ một tiếng, đợt đánh giá thứ hai sẽ tới nhanh hơn đợt đầu, kèm câu "lại nữa".
Đếm trong bốn tuần để biết điểm đang hồi
Ghi vào cuốn sổ đã dùng để chia nhóm, mỗi tuần một dòng:
- Số đánh giá mới trong tuần, chia thành tốt, trung bình, xấu. Điểm trung bình tổng nhích rất chậm, nên nhìn đánh giá mới mỗi tuần mới thấy chiều đi.
- Số đánh giá mới nhắc tới sự cố cũ. Tuần thứ ba mà vẫn có người nhắc, nghĩa là chuyện vẫn đang được kể ngoài kia.
- Số bàn đặt trước cuối tuần, so với một tháng trước sự cố.
- Số lần trong tuần có bàn chờ món quá hai mươi phút. Số này về gần không mới là dấu hiệu đã sửa xong gốc.
- Số khách đã chê mà sau đó quay lại hoặc sửa đánh giá. Một khách tự quay lại sửa đánh giá có giá trị hơn mười đánh giá mới.
Sau bốn tuần, nếu đánh giá mới đã nghiêng về tốt và không còn ai nhắc tối thứ Bảy, việc của đợt này xong. Nếu vẫn còn đánh giá chê chờ món, gốc chưa sửa, quay lại mục trên chứ đừng đi tìm cách kéo điểm.
Câu hỏi thường gặp
Có nên trả lời tất cả đánh giá xấu trong một lần cho xong không?
Không nên. Trả lời dồn một lúc trông như chữa cháy và dễ lặp câu. Chia thành vài lượt trong hai ba ngày, khách có mặt hôm sự cố trước, khách cũ sau, đánh giá chưa rõ sau cùng.
Làm sao biết một đánh giá một sao có phải của khách thật không?
Xem có chi tiết riêng như món, giờ, bàn, người phục vụ không, đối chiếu sổ đặt bàn và thời điểm viết. Vài dấu hiệu chưa đủ để kết luận, nên câu trả lời vẫn giữ giọng trung tính và mời liên hệ.
Có nên báo cáo hết đánh giá xấu để nền tảng gỡ không?
Chỉ báo cáo những đánh giá có dấu hiệu không dựa trên trải nghiệm thật hoặc lộ thông tin cá nhân. Đánh giá chê đúng của khách thật thì không gỡ được và cũng không nên tìm cách gỡ.
Nhờ người quen vào đánh giá năm sao để kéo điểm có sao không?
Có rủi ro lớn. Đó là đánh giá không thật, trái quy định của nền tảng và có thể vướng quy định về quảng cáo, bảo vệ người tiêu dùng. Đánh giá loại này còn hay bị lọc gỡ, để lại hồ sơ khó coi hơn.
Bao lâu thì điểm đánh giá hồi lại sau một đợt chê dồn dập?
Thường mất vài tháng tuỳ số khách mới viết đánh giá mỗi tuần. Cách theo dõi đúng là nhìn đánh giá mới mỗi tuần nghiêng về phía nào, không nhìn điểm trung bình tổng.
Khách đã chê có sửa lại đánh giá không nếu quán sửa lỗi?
Một số khách sẽ sửa nếu được xin lỗi đúng việc và thấy quán thay đổi thật khi quay lại. Không nên xin khách sửa đánh giá đổi lấy quà, chỉ mời họ quay lại để tự thấy.