Khi khách chê đắt trong đánh giá, đừng cãi rằng giá đó là hợp lý và cũng đừng hứa giảm giá; hãy cảm ơn, nhận phần khách bị bất ngờ nếu có, rồi nói ngắn gọn và cụ thể khách nhận được gì với mức giá đó, sau đó sửa cách báo giá để khách sau biết trước. Lời chê đắt hiếm khi là chuyện con số. Phần lớn là khách thấy không xứng với điều họ mong, hoặc bị một khoản phụ thu không ai nói trước. Lời đáp đúng là chỗ để người đọc sau tự cân, không phải chỗ để thuyết phục người đã chê.
Ví dụ giả định: homestay năm phòng của anh P ở một thị trấn vùng đồi, giá phòng ngang các nơi quanh đó. Tháng này có hai lời chê: "Giá vậy mà phòng nhỏ, không đáng" và "Cuối cùng tính thêm tiền bữa sáng với tiền củi đốt lửa, thấy bị hớ". Anh P tức vì giá phòng đã gồm nhiều thứ. Phần dưới là cách đọc lời chê đắt, câu đáp theo từng kiểu, những gì không nên làm, việc sửa ở gốc và cách tự đếm.
Chê đắt thực ra là chê điều gì
Người làm dịch vụ lâu năm đều nghe câu "đắt quá" theo nhiều nghĩa. Có khách đắt vì so với chỗ khác họ từng ở. Có khách đắt vì họ mong một thứ mà nơi này không có, ví dụ mong phòng rộng có bồn tắm trong khi homestay chỉ có phòng gọn nhìn ra đồi. Có khách đắt vì tiền cuối cùng phải trả khác với tiền nghĩ lúc đặt. Và có khách đắt vì gặp một lỗi, nước nóng yếu hay chăn ẩm, nên mọi đồng bỏ ra đều thấy phí.
Trong bốn kiểu, kiểu thứ ba là kiểu làm khách bực nhất và cũng dễ sửa nhất. Tiền củi đốt lửa có khi chỉ là khoản nhỏ, nhưng khách nghe lúc trả phòng mà không biết trước, cảm giác bị hớ lấn át cả chuyến đi đẹp. Kiểu thứ tư thực ra không phải chuyện giá, mà là chuyện lỗi, cần xử lý như một lời chê có lý.
Còn kiểu một và hai, so với nơi khác và mong điều không có, thì tiệm không cần thay đổi giá vì một vài lời. Mỗi nơi có khách của mình. Lời đáp lúc này chỉ làm một việc: nói rõ nơi này là gì, để người đọc sau đúng với kỳ vọng của họ tự tìm tới, người không đúng tự chọn chỗ khác. Đó cũng là cách ít khách chê đắt nhất về lâu dài.
Câu đáp cho từng kiểu chê đắt
So với nơi khác. "Dạ cảm ơn anh đã ghé và góp ý. Giá phòng bên em đã gồm bữa sáng nấu tại nhà, xe đón ở bến và một buổi dẫn đi đồi chè. Bên em hiểu mỗi người có cách chọn khác nhau, mong lần sau anh tìm được chỗ vừa ý." Nói khách nhận được gì, không nói nơi khác thế nào.
Mong điều không có. "Bên em là nhà gỗ năm phòng nhỏ, phòng gọn để khách ngồi ngoài hiên nhiều hơn ở trong. Em tiếc vì chị mong phòng rộng hơn. Em sẽ ghi rõ diện tích phòng trên trang để khách sau biết trước." Câu cuối là việc sửa thật, cho thấy tiệm nghe.
Bất ngờ vì phụ thu. Đây là lúc nhận lỗi rõ: "Em xin lỗi chị, lẽ ra bên em phải báo tiền bữa sáng và củi đốt lửa từ lúc chị đặt phòng, để tới lúc trả phòng mới nói là không đúng. Từ tuần này bên em ghi rõ các khoản này trong tin nhắn xác nhận đặt phòng." Nếu thấy hợp, nhắn riêng hoàn lại khoản đó cho khách, không ghi chuyện hoàn tiền lên công khai.
Đắt vì gặp lỗi. Xử lý như lời chê có lý: nhận lỗi, nói đã sửa gì. "Chị chê đúng, nước nóng phòng ba hôm đó yếu mà bên em chưa kịp sửa, em hiểu vì sao chị thấy không đáng. Bên em đã thay bình nóng lạnh mới."
Chỉ có chữ "đắt", không nói gì thêm. "Cảm ơn anh đã ghé. Nếu tiện, anh cho bên em biết anh thấy chưa đáng ở chỗ nào, phòng, bữa ăn hay dịch vụ, để bên em xem lại." Hỏi một câu cụ thể như với lời ba sao lửng lơ.
Hay làm và nên làm khi bị chê đắt
Những phản xạ dưới đây hay gặp ở chủ tiệm nhỏ, nhất là khi giá đã tính rất sát:
| Hay làm | Người đọc sau thấy gì | Nên làm |
|---|---|---|
| Liệt kê chi phí: giá điện, giá thuê, lương nhân viên | Tiệm đang kể khổ để bào chữa | Nói khách nhận được gì, không nói tiệm tốn gì |
| "Giá bên em rẻ nhất khu này rồi ạ." | Một câu so sánh dễ bị bắt bẻ và kéo người khác vào cãi | Không so với nơi khác |
| "Lần sau anh ghé em giảm giá cho." công khai | Cứ chê đắt là được giảm | Nếu muốn bù vì lỗi thật, làm riêng qua tin nhắn |
| "Không có tiền thì đừng đi." hay mỉa mai tương tự | Tiệm coi thường khách | Không bao giờ viết câu nào chạm tới túi tiền của khách |
| Hạ giá chung ngay sau một hai lời chê | Khách cũ thấy mình từng trả hớ | Giữ giá, sửa cách báo giá và chỗ còn lỗi |
Có một thứ không cần làm: viết bài dài trên trang mạng xã hội giải thích "vì sao giá phòng bên em như vậy". Khách tìm chỗ ở không đọc bài đó, còn khách chê thì không đổi ý vì bài đó.
Sửa ở gốc để bớt lời chê đắt
Lời đáp xử lý một lời chê. Muốn ít lời chê đắt hơn thì sửa chỗ khách hình thành kỳ vọng, theo thứ tự:
- Liệt kê mọi khoản khách có thể phải trả: giá phòng, bữa sáng, bữa tối, củi, xe đón, giặt đồ, phụ thu cuối tuần hay dịp lễ. Đánh dấu khoản nào đã gồm trong giá, khoản nào tính riêng.
- Đưa danh sách đó vào tin nhắn xác nhận đặt phòng, ngắn gọn: "Giá phòng đã gồm bữa sáng và xe đón ở bến. Bữa tối và củi đốt lửa tính riêng, anh chị cần thì báo trước, em gửi giá cụ thể."
- Trên trang của homestay, ghi diện tích phòng, số người ở được, phòng có bồn tắm hay không. Thêm một tấm ảnh phòng chụp toàn cảnh, không chỉ góc đẹp.
- Khi khách nhận phòng, người đón nhắc lại một câu: "Bữa tối hôm nay anh chị dùng ở nhà thì em báo bếp, giá như em nhắn hôm trước nhé."
- Khi trả phòng, đưa hoá đơn ghi từng khoản, không đọc một con số tổng.
Những việc này mất một buổi chiều để soạn và vài giây mỗi lần khách đặt phòng. Phần lớn lời chê "bị hớ" biến mất khi mọi khoản được nói trước.
Khi nào thì nên xem lại giá thật
Không nên đổi giá vì một vài lời chê. Nhưng nếu trong ba tháng, lời chê đắt chiếm phần lớn các lời chê, và đến từ khách vốn đúng nhóm mình muốn phục vụ, chứ không phải khách mong một nơi khác hẳn, thì đó là dấu hiệu nên ngồi xem lại. Xem lại không có nghĩa là hạ giá. Thường có ba hướng: thêm một thứ khách thấy rõ giá trị mà chi phí nhỏ, như một bình trà nóng đặt sẵn trong phòng lúc khách tới; bớt một khoản phụ thu gây bực mà tiền thu chẳng bao nhiêu; hoặc tách một gói phòng không gồm bữa sáng cho khách muốn tự đi ăn.
Cách quyết định nên dựa trên sổ, không dựa trên cảm giác lúc vừa đọc lời chê. Đọc các lời chê đắt trong ba tháng, ghi cạnh mỗi lời kiểu chê là gì. Nếu phần lớn là kiểu bị bất ngờ, sửa cách báo giá là đủ. Nếu phần lớn là kiểu gặp lỗi, sửa lỗi. Chỉ khi phần lớn là so với nơi khác từ chính nhóm khách mình nhắm tới, mới tính tới giá. Và khi đổi, báo cho khách đã đặt trước biết họ giữ giá cũ.
Chê đắt ở tiệm khác ngành: cùng một cách nghĩ
Cách đọc bốn kiểu chê đắt dùng được cho mọi tiệm nhỏ. Ở tiệm tóc, lời chê "cắt có vậy mà tính giá cao" thường là khách không được nói trước giá gội kèm, hay giá tóc dài khác tóc ngắn. Câu đáp: "Dạ tiệm xin lỗi vì không báo chị trước giá gội và sấy riêng. Từ tuần này bạn đứng ghế sẽ nói giá trọn gói trước khi bắt đầu cắt." Ở quán bún gần chợ, lời chê "tô bún thêm chả mà giá như nhà hàng" thường là bảng giá treo khuất, khách gọi thêm mà không biết mỗi phần thêm bao nhiêu.
Cái chung là khách không ghét giá, khách ghét bị bất ngờ và ghét trả tiền cho thứ họ không thấy. Nên ở ngành nào, việc sửa gốc vẫn là ba bước: nói giá trọn gói trước khi làm, ghi rõ khoản thêm, và nói khách nhận được gì. Lời đáp đánh giá chỉ là chỗ cuối cùng cho tiệm nói lại điều lẽ ra đã nói từ đầu.
Tự đếm sau một đến hai tháng
Ghi một trang sổ: mỗi lời chê có nhắc tới giá, ghi ngày, kênh, và kiểu chê trong bốn kiểu ở trên. Sau khi đã sửa tin nhắn xác nhận đặt phòng, đếm riêng số lời chê kiểu bị bất ngờ. Con số này nên về gần không trong một hai tháng. Nếu vẫn còn, tìm xem khoản nào khách vẫn bất ngờ, có thể là phụ thu dịp lễ mà tin nhắn chưa ghi.
Đếm thêm một thứ tích cực: số lời khen có nhắc tới chuyện đáng tiền, kiểu "giá có bữa sáng nấu ngon, đáng", "báo giá rõ ràng từ đầu". Những lời này thường xuất hiện sau khi tiệm nói rõ khách nhận được gì. Chúng là lời kể ngược lại với lời chê đắt, và người đọc sau tin chúng hơn mọi lời giải thích của chủ nhà.
Khi nào đổi cách: nếu lời đáp đã đúng, báo giá đã rõ mà lời chê đắt kiểu so với nơi khác vẫn tăng, quay lại mục xem giá. Nếu lời chê đắt giảm mà số khách đặt cũng giảm theo, đừng vội kết luận, so với cùng mùa năm trước, vì vùng đồi có mùa vắng khách rất rõ.
Câu hỏi thường gặp
Có nên giải thích chi phí để khách hiểu vì sao giá cao không?
Không nên kể chi phí như tiền thuê, tiền điện hay lương nhân viên trong lời đáp. Người đọc sau thấy tiệm đang kể khổ. Nói khách nhận được gì với mức giá đó thì thuyết phục hơn và đúng mối quan tâm của khách.
Khách chê đắt có nên mời giảm giá lần sau không?
Không nên hứa giảm giá trong lời đáp công khai, vì người đọc sẽ hiểu chê đắt là được giảm. Nếu khách gặp lỗi thật hoặc bị phụ thu không báo trước, bù cho khách qua tin nhắn riêng là hợp lý.
Có nên so sánh giá với nơi khác trong lời đáp không?
Không nên. So sánh dễ bị bắt bẻ, kéo người khác vào tranh luận và trông như hạ nơi khác. Chỉ nói về nơi mình, khách nhận được gì, và để người đọc tự cân.
Làm sao để khách không thấy bị hớ vì phụ thu?
Liệt kê mọi khoản có thể phát sinh và gửi trong tin nhắn xác nhận đặt hàng hoặc đặt phòng. Nhắc lại khi khách đến và đưa hoá đơn ghi từng khoản khi khách trả tiền. Khoản nào khách bực mà tiền thu không đáng thì cân nhắc bỏ.
Có nên hạ giá khi nhận nhiều lời chê đắt không?
Đọc kỹ lời chê trước. Nếu phần lớn là bị bất ngờ hoặc gặp lỗi thì sửa báo giá và sửa lỗi, chưa cần đổi giá. Chỉ xem lại giá khi trong vài tháng phần lớn lời chê là so với nơi khác từ đúng nhóm khách tiệm muốn phục vụ.
Khách chê đắt bằng lời lẽ mỉa mai thì có nên đáp không?
Vẫn nên đáp một lần, ngắn, bình thản, nói rõ khách nhận được gì, không đáp lại sự mỉa mai. Người đọc sau sẽ thấy sự khác biệt giữa hai giọng và tự đánh giá. Đừng đáp thêm nếu khách tiếp tục mỉa mai.