LanTruyen.comLan Truyền
Vì sao khách kể: nền tảng truyền miệng

Khách quen và khách vãng lai: ai mang khách mới tới và tiệm nên chăm ai trước

Khách quen là người kể, khách vãng lai là người nghe sắp thành khách. Cách chia ba nhóm khách, chăm mỗi nhóm một kiểu, câu nói mẫu và cách đếm khách quay lại lần hai.

Medium shot inside a neighborhood barber shop, an older barber in a burgundy shirt trimming a young customer hair while a regular waits on a wooden bench, warm afternoon light

Khách quen là người mang khách mới tới bằng lời kể, còn khách vãng lai là người có thể thành khách quen nếu lần thứ hai được đón đúng cách. Tiệm nhỏ nên giữ khách quen trước, vì mất một khách quen là mất cả những người họ lẽ ra sẽ giới thiệu, rồi dành sức cho nhóm ở giữa: khách mới ghé lần hai, lần ba. Khách đi ngang một lần thì chỉ cần được phục vụ tử tế, không cần chạy theo.

Ví dụ giả định: tiệm hớt tóc nam của chú Sáu trong một khu dân cư cũ, ba ghế, chú và một thợ trẻ. Khách quen phần lớn là người trong xóm, đến hai ba tuần một lần, nhiều người đã cắt ở đây hơn chục năm. Gần đây có một khu trọ mới cho công nhân, khách lạ ghé nhiều hơn. Thợ trẻ muốn làm chương trình giảm giá cho khách mới, chú Sáu thì sợ khách cũ thấy bị coi nhẹ. Bài này giúp chia việc cho rõ.

Ba nhóm khách và vai trò của mỗi nhóm

Khách quen lâu. Ghé đều đặn, biết tên thợ, có thói quen riêng: "cắt như cũ, ngắn hai bên". Họ ít khi cần được thuyết phục, nhưng là nguồn lời kể chính. Khi có người hỏi "cắt tóc ở đâu", họ là người trả lời. Mất một người trong nhóm này, tiệm mất cả những người họ lẽ ra sẽ chỉ tới.

Khách đang thành quen. Đã ghé hai ba lần, chưa có thói quen chắc. Đây là nhóm dễ mất nhất và cũng đáng chăm nhất, vì một lần trải nghiệm tốt nữa là họ chuyển sang nhóm quen. Phần lớn tiệm bỏ quên nhóm này: không còn coi họ là khách mới để niềm nở, cũng chưa coi là khách quen để nhớ.

Khách đi ngang. Ghé một lần vì tiện đường, vì tiệm gần bến xe, vì đang vội. Nhiều người sẽ không quay lại, không phải vì tiệm dở mà vì họ không ở khu này. Chỉ cần phục vụ tử tế, để nếu có ai hỏi thì họ cũng nói được một câu tốt.

Khách được giới thiệu. Một nhóm đặc biệt trong khách mới: tới vì người quen chỉ. Họ đến với sẵn lòng tin, và nếu được đón tốt, người giới thiệu cũng được nở mày nở mặt. Nên hỏi và nhớ ai giới thiệu họ.

Một điều phải biết. Không nhóm nào nên bị bỏ mặc. Nhưng thời gian của tiệm có hạn, và chỗ đáng bỏ thêm công nhất thường là nhóm khách đang thành quen, chứ không phải khách lạ đi ngang.

Giữ khách quen: không cần thêm, chỉ cần đừng bớt

Khách quen ít khi bỏ tiệm vì tiệm khác tốt hơn. Họ bỏ vì một chuỗi chuyện nhỏ bị bớt đi: thợ quen nghỉ mà không ai báo, phải chờ lâu hơn trước vì tiệm bận chiều khách mới, giá tăng mà không nói trước, chủ tiệm không còn hỏi thăm như xưa. Chú Sáu kể có một ông khách mười năm tự nhiên thôi ghé, hỏi ra mới biết lần trước ông chờ gần một tiếng vì thợ trẻ làm cho mấy cậu công nhân trước, mà ông tới trước.

Việc giữ khách quen vì thế là giữ những gì họ đã quen. Giữ giờ: nếu khách quen hay ghé sáng Chủ nhật, đừng để sáng Chủ nhật là lúc tiệm đông nhất khách lạ mà không có ghế cho họ. Giữ thợ: báo trước khi thợ quen nghỉ, đề nghị thợ khác và nói rõ đã dặn kiểu cắt. Giữ giá: tăng giá thì báo trước vài tuần bằng một câu nói, không chỉ dán giấy.

Câu chú Sáu dùng khi tiệm đông: "Anh Bảy ơi, bữa nay đông, anh ngồi chờ chừng hai mươi phút, hay anh muốn chiều ghé em để dành ghế cho anh lúc bốn giờ?" Khách quen không cần được ưu tiên chen hàng, chỉ cần được báo và được chọn. Câu này làm họ thấy mình vẫn được nhớ dù tiệm đông người lạ.

Kéo khách lần hai thành khách quen

Nhóm ở giữa cần một việc cụ thể ở mỗi lần ghé. Làm theo thứ tự, chừng vài phút cho mỗi khách:

  1. Lần đầu: sau khi cắt, hỏi tên gọi và ghi vào sổ kèm kiểu tóc: "Tuấn, công nhân khu trọ mới, hai bên ba phân, trên tỉa mỏng". Nói với khách: "Lần sau em tới cứ nói cắt như bữa, anh ghi lại rồi."
  2. Lần hai: đọc sổ trước khi khách ngồi xuống, gọi đúng tên, cắt đúng kiểu. Đây là lúc khách nhận ra mình được nhớ, và thường là lúc khách quyết định đây là tiệm của mình.
  3. Lần hai, lúc khách trả tiền: nói về khoảng thời gian nên quay lại, không ép: "Tóc em mọc nhanh, chừng ba tuần là phải tỉa hai bên, sáng Chủ nhật hơi đông, em ghé chiều thứ Bảy cho đỡ chờ."
  4. Lần ba: hỏi một câu thăm hỏi đơn giản từ điều khách đã kể ở lần trước, ví dụ công việc mới, kỳ nghỉ về quê.
  5. Sau lần ba: chuyển dòng khách đó sang trang khách quen trong sổ. Từ đây, chăm theo cách của khách quen.

Việc ghi sổ chỉ mất mười giây mỗi khách. Không làm thì thợ phải nhớ bằng đầu, mà một ngày cắt ba chục cái đầu thì không ai nhớ nổi.

Câu nói cho từng nhóm khách

Mỗi nhóm cần nghe một kiểu câu khác nhau. Mấy câu mẫu, nói bằng giọng bình thường của tiệm:

  • Với khách đi ngang lần đầu: "Anh ngồi đây, cắt kiểu gì anh tả em nghe, gọn hay để dài trên?" Hỏi rõ, đừng đoán.
  • Với khách mới được giới thiệu: "Anh Hùng bên tiệm sửa xe chỉ em qua hả, ảnh cắt ở đây cũng năm năm rồi đó." Nhắc tên người giới thiệu làm cả hai thấy được tôn trọng.
  • Với khách đang thành quen, lần hai: "Tuấn đó hả, vẫn hai bên ba phân như bữa nha."
  • Với khách quen lâu khi tiệm đông: "Chú ngồi uống miếng trà, chừng mười lăm phút là tới chú, hôm nay đông khách lạ quá."
  • Với khách quen khi tiệm tăng giá: "Tháng sau tiệm lên năm nghìn mỗi lần cắt, em báo trước để anh biết, dao kéo với điện nước lên hết rồi anh." Ví dụ giả định về mức tăng.
  • Với khách quen lâu không thấy ghé: lần sau gặp ngoài đường, "Lâu quá không thấy anh ghé, có gì không vừa ý anh cứ nói em sửa."

Câu cuối khó nói nhất, nhưng thường là câu cứu lại được một khách quen. Nhiều khách bỏ đi chỉ vì một lần không vừa ý mà không ai hỏi.

Hay làm và nên làm

Mấy chỗ hay trượt khi tiệm bắt đầu có thêm khách mới:

Hay làmVì sao hỏngNên làm
Giảm giá riêng cho khách mớiKhách quen biết được, thấy mình trả giá cao hơn người lạGiữ một giá; khách mới được đón kỹ, không được giảm
Để khách lạ chen trước khách quen vì khách lạ vộiKhách quen mất lòng, ít khi nói ra, chỉ thôi ghéLàm đúng lượt, hỏi khách quen có muốn hẹn giờ khác
Tiệm thành chỗ tụ tập riêng, nói chuyện xóm ồn àoKhách lạ thấy lạc lõng, không muốn quay lạiNói chuyện chung để khách lạ cũng chen vào được
Coi khách lần hai như khách lạMất đúng nhóm dễ giữ nhấtGhi sổ từ lần đầu, gọi tên từ lần hai
Đăng bài xin "khách mới ủng hộ" khắp nơiTốn công, không kéo được ai ở lạiDồn sức cho khách đã tới một lần

Cái không cần làm: không cần phát tờ rơi ở khu trọ mới, không cần thẻ giảm giá cho khách lần đầu. Khách công nhân ở khu trọ sẽ biết tiệm qua chính những người đã cắt và thấy ổn.

Khi khách quen dẫn người mới tới

Đây là khoảnh khắc truyền miệng xảy ra ngay trước mắt chủ tiệm, và cũng là lúc dễ làm hỏng nhất. Ông Bảy dẫn cậu con rể lên cắt tóc, đứng cạnh ghế nói "chú Sáu cắt kỹ lắm". Nếu hôm đó thợ trẻ cắt vội cho cậu con rể vì tiệm đông, người mất mặt không phải chỉ tiệm mà là ông Bảy, người đã đặt uy tín của mình vào lời giới thiệu. Lần sau ông sẽ ngại giới thiệu ai nữa.

Vì vậy khách mới đi cùng khách quen nên được chính chủ tiệm hoặc thợ giỏi nhất làm, dù phải chờ thêm. Nói với cả hai: "Con rể anh Bảy hả, để chú cắt cho, ngồi chờ chú mười phút, anh Bảy uống trà với chú chút." Trong lúc cắt, hỏi kỹ người mới muốn kiểu gì, đừng mặc định cắt giống ông Bảy.

Sau khi người mới về, lần tới gặp khách quen thì nói một câu: "Cảm ơn anh dẫn cậu Minh qua, cậu ấy hẹn tháng sau ghé lại đó." Câu cảm ơn này cho khách quen biết lời giới thiệu của họ được trân trọng và có kết quả. Không cần quà, không cần giảm giá; nhiều khách quen thấy được cảm ơn bằng lời còn dễ chịu hơn được trả công.

Đếm sau bốn tuần

Con số quan trọng nhất cho tiệm nhỏ là tỉ lệ khách lần đầu quay lại lần hai. Trong sổ, mỗi khách mới có một dòng. Sau bốn tuần, đếm xem trong số khách mới của tuần đầu tiên, bao nhiêu người đã quay lại. Ví dụ giả định ở tiệm chú Sáu: tuần đầu có mười tám khách mới, sau bốn tuần có bảy người quay lại. Ghi số đó ra trang cuối sổ.

Làm lại phép đếm này cho tuần thứ hai, thứ ba. Nếu tỉ lệ quay lại nhích lên, việc ghi sổ và gọi tên đang có tác dụng. Nếu đứng yên, xem lại phần đông khách không quay lại có phải khách đi ngang thật không, ví dụ khách chờ xe ở bến, hay là khách sống quanh đây mà vẫn không quay lại. Nhóm sau mới là điều đáng lo.

Song song, đếm số khách quen lâu ghé trong tháng so với tháng trước khi khu trọ mới có. Nếu số khách quen giảm trong lúc khách mới tăng, tiệm đang đổi khách cũ lấy khách mới, một cuộc đổi thường lỗ: khách quen là người kể, khách mới chưa kể cho ai. Lúc đó sửa ngay chuyện chờ và chuyện lượt trước khi lo tìm thêm khách mới.

Câu hỏi thường gặp

Tiệm nhỏ nên chăm khách quen hay tìm khách mới trước?

Giữ khách quen trước, vì họ là người mang khách mới tới bằng lời kể. Sau đó dồn sức cho khách đã ghé lần hai, lần ba, vì đây là nhóm dễ thành khách quen nhất. Khách đi ngang một lần chỉ cần được phục vụ tử tế.

Có nên giảm giá cho khách lần đầu để thu hút không?

Thường không nên với tiệm nhỏ. Khách quen sẽ biết và thấy mình bị thiệt. Khách mới tới vì giá cũng dễ đi khi giá về bình thường. Đón khách mới kỹ, nhớ tên họ từ lần hai, có tác dụng giữ chân hơn.

Làm sao biết khách vãng lai có thành khách quen không?

Ghi sổ từ lần đầu, rồi đếm sau bốn tuần xem bao nhiêu người quay lại lần hai. Nếu tỉ lệ đó tăng dần qua các tuần, tiệm đang giữ được khách mới. Khách quay lại lần ba thì có thể coi là khách quen.

Khách quen lâu tự nhiên không ghé nữa thì làm gì?

Nếu có dịp gặp, hỏi thật lòng một câu có điều gì không vừa ý không. Nhiều khách bỏ đi vì một lần phải chờ lâu hay cắt không vừa ý mà không ai hỏi. Nhận lỗi nếu có và mời quay lại, không cần quà tặng.

Tiệm đông khách mới thì khách quen có bị ưu tiên không?

Không nên cho khách quen chen hàng trước mặt khách mới. Thay vào đó, báo cho khách quen biết thời gian chờ và cho họ chọn hẹn giờ khác. Khách quen cần được nhớ và được báo hơn là được chen lượt.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138