Tin nhắn xin đánh giá sau khi giao hàng nên gửi khi khách đã dùng thử sản phẩm, thường từ vài giờ tới hai ngày tuỳ món, viết ngắn như người thật nhắn tin, nhắc một chi tiết riêng của đơn đó, và chỉ nhắc lại tối đa một lần. Tin gửi ngay lúc vừa giao thì khách chưa kịp mở hộp; tin gửi sau một tuần thì khách đã quên. Tin nhắn dài, giọng như thông báo tự động, thì khách lướt qua.
Ví dụ giả định: chị Hoa bán trái cây ở sạp chợ buổi sáng, buổi chiều nhận đơn qua nhóm Zalo của ba khu chung cư gần đó, tự đi giao hoặc gửi xe ôm. Khách mua đi mua lại nhưng hầu như không ai viết gì lên trang bán hàng hay trong nhóm. Người mới vào nhóm hỏi "có ai mua xoài chị Hoa chưa, ngọt không" thì im lặng, vì khách quen không biết là chị cần. Dưới đây là cách chị nhắn, nhắn lúc nào, và ghi sổ ra sao.
Vì sao khách mua online hài lòng mà vẫn im lặng
Mua online, khách không đứng trước mặt người bán nên không có lúc nào để khen. Hàng tới, khách ký nhận, bóc ra, ăn, xong. Người bán chỉ biết khách vừa ý khi khách đặt đơn lần hai. Chuyện đó vui, nhưng người mới tìm tới không đọc được niềm vui ấy ở đâu cả.
Còn một lý do mà ai bán online cũng thấy: khách sợ bị nhắn quảng cáo. Nhiều người đã quen với kiểu shop gửi tin dài, kèm mười tấm ảnh khuyến mãi, gửi lúc mười giờ đêm. Vì thế mọi tin từ người bán đều bị nhìn bằng con mắt dè chừng. Tin xin đánh giá phải khác hẳn kiểu đó ngay từ dòng đầu, không thì bị bỏ qua cùng mọi tin khác.
Dấu hiệu cần đổi cách: khách quay lại đều mà trang bán hàng hay nhóm không có lời nhận xét mới nào trong vài tuần; khách mới hỏi đi hỏi lại cùng một câu mà không ai đứng ra trả lời; hoặc người bán từng nhắn xin nhưng khách chỉ thả biểu tượng cảm xúc rồi thôi. Ba dấu hiệu này đều cho thấy khách sẵn lòng, chỉ là tin nhắn chưa đúng lúc hoặc chưa đúng giọng.
Gửi lúc nào: theo từng loại hàng
Không có một giờ chuẩn cho mọi món. Thời điểm hợp là lúc khách vừa dùng xong và còn nhớ cảm giác:
| Loại hàng | Thời điểm gửi tin | Lý do |
|---|---|---|
| Trái cây, đồ ăn, bánh | Tối cùng ngày hoặc sáng hôm sau | Khách thường ăn trong ngày; để lâu hơn là đã quên vị |
| Quần áo, giày | Hai tới ba ngày sau khi nhận | Khách cần thời gian mặc thử, giặt lần đầu |
| Mỹ phẩm, đồ dùng dùng dần | Khoảng một tuần | Dùng vài lần mới có nhận xét thật |
| Đồ thủ công, quà tặng | Sau dịp khách tặng | Hỏi khách người nhận có thích không, rồi mới nhờ viết |
| Hàng gửi tỉnh xa | Khi bên giao báo đã nhận, cộng thêm một ngày | Tránh nhắn lúc hàng còn trên đường |
Chị Hoa gửi tin vào khung tám tới chín giờ tối, lúc khách đã ăn cơm xong, đang ngồi lướt điện thoại. Không gửi trước bảy giờ sáng, không gửi sau mười giờ đêm. Một chi tiết nhỏ ai bán lâu mới để ý: tin gửi lúc khách đang nấu cơm hay đang đón con gần như không bao giờ được trả lời, dù khách rất ưng hàng.
Sáu mẫu tin nhắn, từ khách mới tới khách quen
Khách mua lần đầu. "Dạ em Hoa bán trái cây đây ạ. Xoài cát hôm qua chị ăn thấy sao, có ngọt như em nói không chị? Nếu chị thấy được thì viết giúp em vài dòng trong nhóm hoặc trên trang của em nha, người mới vào nhóm hay hỏi lắm. Không tiện thì thôi chị nhé, em cảm ơn chị."
Khách quen mua lần thứ mấy. "Cô ơi, mấy lần cô mua mà em chưa nhờ cô việc gì. Hôm nào cô rảnh thì kể giúp em một câu trên trang của em, cô hay mua bơ cho cháu mà, cô kể bơ dẻo hay không cũng được. Em cảm ơn cô nhiều." Nhắc đúng món khách hay mua làm tin nhắn không giống gửi hàng loạt.
Khách có nhắn khen trong tin riêng. "Dạ em vui quá. Câu chị vừa nhắn em xin phép chép lên nhóm được không chị, em để tên chị hay giấu tên tuỳ chị. Hoặc chị đăng trực tiếp thì càng tốt." Luôn hỏi trước, không tự ý chụp màn hình tin nhắn của khách đăng lên.
Đơn có trục trặc đã xử lý xong. "Em xin lỗi chị vụ hôm trước giao trễ, em đổi hộp khác chị dùng thấy ổn không ạ? Nếu chị muốn kể lại chuyện đó trên trang của em thì cứ kể thật, cả chuyện trễ lẫn chuyện đổi, em không ngại đâu."
Nhắc lại lần duy nhất. Sau ba bốn ngày không thấy trả lời: "Chị ơi em nhắc nhẹ một lần thôi, chị rảnh thì viết giúp em vài dòng nha. Bận thì chị bỏ qua tin này, em vẫn để phần xoài cho chị như mọi khi." Sau tin này, dừng hẳn với đơn đó.
Khách trả lời là không thích viết. "Dạ không sao chị, chị mua là em vui rồi." Không giải thích thêm, không nhờ lần nữa trong những đơn sau. Ghi một chữ trong sổ để nhớ.
Những thứ không cần kèm theo tin nhắn
Không cần mã giảm giá, không cần quà. Kèm mã giảm giá cho người viết nhận xét là đổi lợi ích lấy đánh giá, điều mà nhiều sàn và nền tảng không cho phép, và làm khách khác đọc thấy lời khen bớt đáng tin. Nếu chị muốn tặng thêm vài trái cho khách quen, tặng trong túi hàng, không nhắc gì tới chuyện viết.
Không cần ảnh khuyến mãi, không cần danh sách hàng mới. Một tin xin nhận xét chỉ nên làm một việc. Gộp chung với tin bán hàng thì khách coi cả tin là quảng cáo và lướt qua. Muốn báo hàng mới, gửi riêng một tin khác, vào ngày khác.
Không cần phần mềm gửi tin tự động hàng loạt. Người bán một mình có vài chục đơn mỗi tuần thì tự nhắn bằng tay vẫn kịp, mỗi tin tốn chưa tới một phút, và nhờ tự nhắn nên nhớ được ai mua gì. Tin gửi hàng loạt trông giống nhau, khách nhận ra ngay, và dễ bị báo là tin rác. Cũng không gửi tin xin đánh giá cho người chỉ hỏi giá mà chưa mua: họ chưa có gì để kể, và tin đó làm họ khó chịu.
Cách chị Hoa làm trong tuần đầu
Mỗi tối chị dành hai mươi phút, ngồi ở bàn bếp sau khi dọn sạp:
- Mở sổ đơn trong ngày, gạch tên những khách đã nhận hàng. Bên cạnh mỗi tên, ghi một chữ về món họ mua.
- Với khách mua lần đầu, gửi mẫu tin số một, sửa chữ cho đúng món. Với khách quen chưa từng viết, gửi mẫu tin số hai.
- Đánh dấu ngày gửi. Ba ngày sau, khách nào chưa trả lời mà cũng chưa từ chối thì nhắc một lần duy nhất.
- Khách nào viết rồi, vào trả lời ngay dưới lời của họ, nhắc một chi tiết riêng: "Cảm ơn chị Lan, bữa đó em lựa toàn xoài chín cây cho chị đó." Không ghi số điện thoại, địa chỉ hay chi tiết đơn của khách khi trả lời công khai.
- Cuối tuần, đếm và ghi sổ như phần dưới.
Nếu khách trả lời bằng một tin nhắn khen thật dài nhưng không đăng, đừng tự chép lên nhóm. Hỏi một câu, khách đồng ý thì mới đăng, và để khách chọn có ghi tên hay không.
Ghi sổ: đếm tin đã gửi, tin được trả lời, lời đã đăng
Chị Hoa dùng luôn cuốn sổ ghi đơn, thêm ba cột nhỏ: đã gửi tin xin, khách trả lời, khách đã đăng. Cuối tuần cộng lại. Sau bốn tuần chị có con số thật về chuyện nhắn tin: ví dụ giả định, gửi bốn mươi tin, hai mươi lăm khách trả lời, mười một khách đăng nhận xét. Con số này cho biết chỗ nào nghẽn.
Nếu ít khách trả lời, vấn đề nằm ở giờ gửi hoặc dòng đầu tin nhắn. Thử đổi giờ, hoặc mở đầu bằng tên mình và tên món thay vì "Chào bạn". Nếu khách trả lời nhiều mà ít người đăng, vấn đề nằm ở chỗ khách không biết đăng ở đâu: lần sau nói rõ hơn "chị viết ngay dưới bài ghim đầu nhóm giúp em", hoặc gửi kèm đường vào trang.
Cũng đếm một con số nữa: số khách mới hỏi mua trong nhóm có nhắc tới lời người khác đã viết. Ví dụ "thấy chị Lan khen xoài nên em đặt thử". Khi câu đó bắt đầu xuất hiện, tin nhắn xin nhận xét của chị đã thành lời kể truyền từ khách này sang khách khác. Nếu sau bốn tuần mọi số đều đứng yên, đổi một thứ, giữ các thứ còn lại, đếm thêm bốn tuần.
Khi tin xin nhận xét kéo về một lời chê
Người bán online hay sợ điều này nhất: nhắn xin nhận xét, khách lại viết "xoài lần này hơi chua, giao trễ nửa tiếng" ngay trong nhóm cả trăm người đọc. Nhiều người vì sợ cảnh đó mà chỉ dám nhắn những khách mình đoán là vui. Cách chọn lọc như vậy vừa trái nguyên tắc chung của các nền tảng, vừa làm người bán mất đúng những lời góp ý cần nghe nhất.
Thật ra một lời chê có câu trả lời tử tế thường làm người đọc trong nhóm tin người bán hơn. Chị Hoa trả lời ngay dưới lời chê, trong buổi tối: "Dạ em cảm ơn chị đã nói thật. Mẻ xoài hôm đó em lựa chưa kỹ, em gửi bù chị hai trái khác vào sáng mai nha. Chuyện giao trễ em xin lỗi, chiều hôm đó mưa nên xe ôm đi chậm, lần sau trễ em sẽ nhắn báo chị trước." Không cãi, không giải thích dài, không nhắc tên đường hay số căn hộ của khách.
Sau đó, nhắn riêng cho khách một tin hỏi thăm. Khi khách nhận phần bù và thấy ổn, nhiều người tự viết thêm một dòng dưới lời chê cũ. Người mới vào nhóm đọc cả chuỗi đó sẽ thấy một người bán biết sửa lỗi, và đó là thứ khiến người ta yên tâm đặt đơn đầu tiên. Nếu lời chê có ý xúc phạm hoặc bịa chuyện, vẫn trả lời bình tĩnh một lần, nêu đúng sự việc, rồi nhắn riêng với quản trị nhóm thay vì cãi qua lại công khai.
Câu hỏi thường gặp
Nên gửi tin xin đánh giá ngay sau khi giao hàng không?
Thường là chưa nên. Khách cần thời gian dùng thử, nên đồ ăn thì gửi tối hôm đó hoặc sáng hôm sau, quần áo hai ba ngày, đồ dùng dần khoảng một tuần. Gửi quá sớm khách chưa có gì để kể.
Nhắc khách viết đánh giá mấy lần là vừa?
Một tin xin và tối đa một tin nhắc lại sau vài ngày. Sau đó dừng hẳn với đơn đó. Nhắc nhiều làm khách khó chịu và có thể khiến họ không mua nữa.
Có nên tặng mã giảm giá cho khách viết nhận xét không?
Không nên gắn quà với việc viết. Nhiều sàn và nền tảng coi đó là đổi lợi ích lấy đánh giá, và người đọc cũng bớt tin. Muốn tri ân khách quen thì tặng riêng, không đặt điều kiện.
Khách khen trong tin nhắn riêng thì có được chụp lại đăng lên không?
Chỉ đăng khi khách đồng ý, và hỏi khách muốn ghi tên hay giấu tên. Tự ý chụp màn hình tin nhắn riêng đăng lên có thể làm khách mất lòng và lộ thông tin cá nhân. Tốt nhất là nhờ khách tự đăng.
Bán qua nhóm Zalo không có ô chấm sao thì xin đánh giá ở đâu?
Nhờ khách viết ngay dưới bài ghim của người bán trong nhóm, hoặc dưới bài đăng món đó. Lời kể trong nhóm thường được người cùng khu đọc kỹ hơn cả lời đánh giá có sao. Nhớ trả lời từng lời để người sau thấy.
Có cần phần mềm gửi tin tự động không?
Người bán một mình vài chục đơn mỗi tuần thì tự nhắn vẫn kịp và hiệu quả hơn. Tin nhắn tay nhắc được món khách mua và nghe như người thật. Tin gửi hàng loạt dễ bị coi là tin rác.