Muốn có nhiều đánh giá năm sao, đừng nói chữ "năm sao" với khách; hãy nhờ khách viết thật lòng về một điều cụ thể họ vừa trải qua. Gợi ý số sao, tặng quà đổi năm sao hay chỉ nhờ khách đang vui đều trái nguyên tắc chung của các nền tảng, dễ bị gỡ lời đánh giá, và làm người đọc sau bớt tin. Một hồ sơ có điểm trung bình hơi thấp hơn nhưng toàn lời thật, chi tiết, thường kéo khách mới tốt hơn một hồ sơ toàn năm sao trống trơn.
Ví dụ giả định: quán cà phê anh Duy gần trường đại học, nhân viên toàn sinh viên làm thêm, được dặn câu cửa miệng "Bạn ơi cho quán năm sao nha". Ba tháng sau hồ sơ có thêm sáu mươi lời năm sao, đa số chỉ một chữ "ok" hoặc không chữ nào, rồi một ngày một phần trong đó biến mất. Bài này nói vì sao chuyện đó xảy ra, câu nên thay, và cách để điểm trung bình đi lên một cách bền.
Câu "cho quán năm sao nha" sai ở đâu
Câu này nghe như lời nhờ thân thiện, nhưng nó đặt khách vào thế khó. Khách thấy cà phê tạm được, ghế hơi cứng, thì giờ phải chọn: chấm thật bốn sao cho đúng, hay chấm năm sao vì đã bị nhờ. Nhiều người chọn cách thứ ba là không chấm gì cả, vì ngại. Câu nhờ có số sao vì thế làm giảm số người viết, chứ không làm tăng.
Thứ hai, người đọc đánh giá không ngốc. Khách tìm quán lướt thấy hàng chục lời năm sao liên tiếp, không câu chữ, viết dồn trong vài tuần, sẽ nghi ngay. Người đứng quầy từng lướt hồ sơ quán khác cũng biết cảm giác đó: một quán ba trăm năm sao mà không ai nhắc tên món nào thì đọc xong vẫn không biết nên gọi gì. Lời đánh giá có giá trị là lời kể được chuyện, không phải ngôi sao.
Thứ ba là nguyên tắc nền tảng. Các nền tảng bản đồ và mạng xã hội nhìn chung đều cấm việc gợi ý hoặc ép kết quả đánh giá, cấm đổi lợi ích lấy đánh giá, và cấm kiểu chỉ mời khách hài lòng. Hệ thống của họ có cơ chế lọc lời đánh giá bất thường; khi bị lọc, quán không được báo trước. Ngoài ra, quy định về quảng cáo và bảo vệ người tiêu dùng nói chung yêu cầu thông tin về hàng hoá dịch vụ không gây hiểu nhầm, nên một hồ sơ dựng bằng năm sao bị gợi ý là rủi ro. Chi tiết luật thay đổi theo thời kỳ, chủ tiệm nên tra quy định hiện hành nếu muốn chắc.
Nhờ khách viết gì thay cho số sao
Nhờ kể một điều cụ thể. Câu thay thế đơn giản nhất: "Nếu bạn rảnh thì viết giúp quán vài dòng, bạn thích món nào thì ghi món đó, người tìm quán đọc dễ chọn." Khách biết phải viết gì, nên dễ viết hơn.
Nhờ nói thật cả điều chưa vừa ý. Nghe ngược đời, nhưng câu này làm khách tin quán: "Bạn thấy chỗ nào chưa ổn cũng ghi luôn nha, quán đọc để sửa." Khách thấy được tôn trọng, và người đọc sau thấy hồ sơ có lời góp ý được trả lời đàng hoàng thì tin cả những lời khen.
Nhờ nhắc hoàn cảnh ghé quán. "Bạn ngồi học ở đây cả buổi chiều ha, bạn ghi giúp là quán có ổ cắm với mạng không dây ổn, nhiều bạn sinh viên tìm đúng cái đó." Chi tiết hoàn cảnh giúp đúng người tìm thấy quán.
Nhờ đính kèm ảnh nếu khách đã chụp. Nhiều khách chụp ly nước rồi để đó. "Tấm ảnh bạn vừa chụp đẹp ghê, nếu bạn viết đánh giá thì gắn kèm luôn giúp quán nha." Ảnh thật của khách luôn đáng tin hơn ảnh quán tự đăng.
Không nhắc điểm, không nhắc số. Bỏ hẳn những chữ "năm sao", "full sao", "điểm cao" khỏi lời của quán, kể cả trên thẻ dựng bàn và trong tin nhắn. Việc khách chấm mấy sao là việc của khách.
Những cách "kiếm năm sao" hay gặp và rủi ro của từng cách
Đây không phải hướng dẫn làm, mà là để chủ tiệm nhận ra nếu chính mình hay nhân viên đang làm, hoặc có người chào mời dịch vụ kiểu này:
| Cách hay gặp | Rủi ro | Thay bằng |
|---|---|---|
| Tặng món, giảm giá khi khách đưa màn hình đã chấm năm sao | Trái nguyên tắc nền tảng, lời đánh giá dễ bị gỡ hàng loạt, khách khác biết được thì mất tin | Nhờ đều tay, không kèm quà |
| Chỉ đưa thẻ cho khách đang cười, né khách có vẻ không vui | Kiểu lọc khách bị các nền tảng cấm; quán mất cơ hội nghe lời góp ý thật | Hỏi thăm khách không vui trước, sửa tại chỗ |
| Nhờ người nhà, bạn bè chưa từng mua viết khen | Là đánh giá giả; nền tảng có thể gỡ, hồ sơ bị đánh dấu; có thể đụng quy định về thông tin gây hiểu nhầm | Chỉ nhờ người thật sự đã dùng |
| Nhận lời chào mời "gói tăng năm sao" của người lạ | Mất tiền, hồ sơ có thể bị phạt, có khi bị lợi dụng thông tin | Từ chối, không đưa quyền quản lý hồ sơ cho ai |
| Thi đua nhân viên theo số năm sao | Nhân viên sẽ gợi ý số sao, thậm chí tự viết | Thưởng nhân viên khi khách nhắc tên họ trong lời kể, không tính sao |
Nếu có ai trong tiệm từng làm những việc trên, dừng lại ngay, không cần cuống lên xoá gì. Từ hôm nay làm đúng, hồ sơ sẽ dần cân lại bằng lời thật.
Khi khách cho ba sao kèm lời khen: chuyện bình thường
Anh Duy từng bực khi một khách quen viết "cà phê đậm vừa, nhân viên dễ thương, chỗ để xe hơi chật" rồi chấm ba sao. Lời viết tốt hơn nhiều lời năm sao trống, nhưng con số làm điểm trung bình tụt. Đây là chỗ nhiều chủ tiệm bắt đầu nghĩ tới chuyện "lần sau phải dặn năm sao". Đừng.
Người đọc hồ sơ nhìn vào hai thứ: điểm trung bình và nội dung vài lời gần nhất. Một lời ba sao có câu chữ rõ ràng, kèm lời quán trả lời đàng hoàng, thường làm người đọc yên tâm hơn là làm họ sợ. Họ thấy quán thật, có chỗ chưa ổn, và chủ quán biết lắng nghe. Một hồ sơ điểm trung bình bốn phẩy sáu với lời kể cụ thể đọc đáng tin hơn hồ sơ năm phẩy không toàn chữ "ok".
Việc đúng là trả lời lời ba sao trong vài ngày, cảm ơn phần khen, nói rõ quán xử lý phần chê thế nào: "Cảm ơn bạn đã ghé và khen bạn nhân viên ca chiều. Chỗ để xe đúng là chật vào giờ tan học, quán đã nói với bác bảo vệ tòa nhà cho xếp thêm một hàng phía trong. Lần sau bạn ghé thử xem đỡ hơn chưa nha." Nếu quán sửa thật, nhiều khách tự quay lại sửa đánh giá mà không cần ai nhờ.
Đổi cách xin trong quán: việc làm trong tuần này
Anh Duy đổi lại trong một tuần, theo thứ tự:
- Gom hết nhân viên mười phút đầu ca, nói rõ từ hôm nay không ai nói "năm sao" với khách nữa, kèm lý do ngắn gọn: lời đánh giá bị gợi ý dễ bị gỡ, và khách ghét bị ép.
- Đưa cho mỗi bạn một câu mới để thuộc, chỉ một câu: "Bạn rảnh thì viết giúp quán vài dòng, thích món nào ghi món đó nha." Cho các bạn tập nói hai lần cho quen miệng.
- Thay hết thẻ dựng bàn có chữ "5 sao". Thẻ mới chỉ ghi một câu nhờ kể chuyện, viết tay.
- Bỏ chương trình tặng bánh cho khách đưa màn hình đánh giá. Nếu muốn giữ món tặng thì tặng cho mọi khách quen dịp nào đó, tách hẳn khỏi chuyện đánh giá.
- Đổi cách thưởng nhân viên: tuần nào có lời đánh giá nhắc tên bạn nào một cách tự nhiên thì bạn đó được khen trong buổi họp, không tính sao.
- Chủ quán tự trả lời hết các lời đánh giá ba sao trở xuống trong ba tháng gần nhất.
Nhân viên trẻ có thể hỏi "vậy lỡ khách chấm thấp thì sao anh". Câu trả lời thật là có thể có, và đó là thông tin quý. Quán không cần sợ ba sao; quán cần sợ một hồ sơ mà người đọc không tin.
Đếm điểm trung bình sai cách và cách đếm đúng
Chủ tiệm hay nhìn điểm trung bình mỗi sáng và vui buồn theo nó. Với quán vài chục lời đánh giá, mỗi lời mới làm điểm nhảy lên xuống rõ, nên nhìn hàng ngày chỉ thêm lo. Cách đếm hợp hơn là mỗi tuần ghi vào sổ ba số: có bao nhiêu lời mới, bao nhiêu lời có ít nhất một chi tiết cụ thể (tên món, tên nhân viên, hoàn cảnh), và bao nhiêu lời đã được quán trả lời.
Sau bốn tuần, số lời cụ thể là con số quan trọng nhất. Nếu trước đây mười lời chỉ có một lời có chi tiết, giờ lên năm sáu lời, nghĩa là câu xin mới đang đúng. Điểm trung bình có thể nhích xuống một chút ở tháng đầu vì khách bắt đầu viết thật, rồi thường cân lại khi quán sửa những điều khách chỉ ra.
Một dấu hiệu khác cần để ý: số lời đánh giá bị biến mất. Nếu quán từng làm kiểu đổi quà và thấy số lời đánh giá tổng giảm mà không rõ lý do, có thể nền tảng đang lọc. Đừng tìm cách bù lại bằng chiêu khác. Cứ tiếp tục nhờ đều, nhờ đúng, sau vài tháng con số sẽ lại đi lên bằng lời thật và không bị gỡ nữa.
Cuối tháng, đọc lại một lượt mười lời đánh giá mới nhất như thể bạn là khách lạ lần đầu tìm quán. Hỏi mình một câu: đọc xong có biết nên gọi món gì, ngồi chỗ nào, đi giờ nào cho vắng không? Nếu có, lời đánh giá đang làm đúng việc của nó là kể chuyện quán cho người chưa tới. Nếu chưa, quay lại câu xin của nhân viên và gợi khách kể cụ thể hơn, thay vì đi tìm cách tăng số sao.
Câu hỏi thường gặp
Có được nhờ khách chấm năm sao không?
Không nên. Gợi ý số sao làm lời đánh giá kém tự nhiên, trái nguyên tắc chung của các nền tảng và có thể bị gỡ. Nhờ khách viết thật lòng về điều họ thích thì hiệu quả hơn và an toàn hơn.
Tặng quà cho khách đã đánh giá năm sao có sao không?
Đổi quà lấy đánh giá, nhất là gắn với số sao, bị nhiều nền tảng cấm. Lời đánh giá có thể bị gỡ hàng loạt và hồ sơ bị để ý. Nếu muốn tri ân khách quen thì làm riêng, không đặt điều kiện viết đánh giá.
Khách cho ba sao mà viết khen thì có nên nhờ khách sửa không?
Không nên nhờ sửa số sao. Hãy trả lời cảm ơn, nói rõ quán xử lý phần khách chưa vừa ý ra sao. Nếu quán sửa thật, nhiều khách tự quay lại đổi đánh giá mà không cần ai nhắc.
Hồ sơ toàn năm sao có tốt hơn hồ sơ bốn phẩy năm không?
Không hẳn. Người đọc thường nghi những hồ sơ toàn năm sao không có câu chữ. Một điểm trung bình hơi thấp hơn nhưng có lời kể cụ thể và lời trả lời đàng hoàng của quán thường đáng tin hơn với khách mới.
Có người nhắn chào gói tăng đánh giá năm sao, có nên mua không?
Không nên. Đó thường là đánh giá giả, có thể làm hồ sơ bị phạt hoặc bị gỡ, và có thể đụng quy định về thông tin gây hiểu nhầm cho người tiêu dùng. Cũng đừng đưa quyền quản lý hồ sơ quán cho người lạ.
Làm sao biết câu xin đánh giá của quán đang đúng?
Đếm số lời đánh giá có chi tiết cụ thể như tên món, tên nhân viên, hoàn cảnh ghé quán. Nếu tỉ lệ đó tăng sau vài tuần đổi câu xin thì quán đang đi đúng, dù điểm trung bình có nhích xuống chút ít lúc đầu.