LanTruyen.comLan Truyền
Vì sao khách kể: nền tảng truyền miệng

Khách đang nói gì về tiệm mình: tự kiểm lời kể trong hai tuần không cần thuê ai

Muốn được kể đúng thì phải biết khách đang kể gì. Bốn cách tự nghe trong hai tuần, câu hỏi mẫu cho khách quen, bảng so điều muốn được kể với điều đang được kể.

Eye-level shot of a young man in a denim blue shirt chatting with an elderly customer at a small grocery store counter at dusk, warm hanging bulbs

Muốn biết khách đang nói gì về tiệm, chủ tiệm tự nghe được trong hai tuần bằng bốn cách: ghi lại câu đầu tiên khách mới nói khi bước vào, hỏi khách quen họ sẽ tả tiệm cho bạn thế nào, đọc các lần tiệm được nhắc tên trong nhóm cư dân và hồ sơ cửa hàng trên bản đồ, và để ý điều khách hay hỏi lại. Rồi đặt cạnh điều mình muốn được kể, chỗ lệch giữa hai thứ là việc cần làm tiếp.

Ví dụ giả định: cửa hàng tạp hoá kiêm đồ khô của anh Phúc dưới chân một chung cư cũ, bán chủ yếu cho cư dân, có nhận đơn qua nhóm nhắn tin của toà nhà. Anh nghĩ tiệm được biết đến vì "hàng đủ, giá phải chăng". Nhưng anh chưa bao giờ nghe khách nói ra điều đó. Bài này chỉ cách anh nghe trong hai tuần, và anh bất ngờ thế nào khi thấy khách kể về tiệm bằng một chuyện hoàn toàn khác.

Vì sao chủ tiệm thường đoán sai

Chủ tiệm nhìn tiệm từ phía sau quầy: thấy giá nhập, thấy kệ hàng, thấy những gì mình đã bỏ công. Khách nhìn từ phía trước: thấy mình có được chào không, có phải chờ không, có tìm được thứ cần không, và có chuyện gì đáng nhớ. Hai góc nhìn hiếm khi trùng nhau. Anh Phúc tự hào vì tiệm có tới năm loại nước mắm, nhưng khách hầu như không để ý chuyện đó.

Thêm một lý do: khách quen thường ngại nói thật. Hỏi "tiệm em có gì cần sửa không chị", câu trả lời gần như luôn là "không có gì đâu, được mà". Khách không muốn làm mất lòng người mình gặp mỗi ngày. Lời góp ý thật thường đi đường vòng: kể với hàng xóm, nhắc trong nhóm cư dân, hoặc đơn giản là ghé ít đi.

Vì vậy cần nghe theo cách gián tiếp và đều đặn trong một khoảng thời gian, thay vì hỏi một lần rồi tin câu trả lời lịch sự. Hai tuần là đủ để gom đủ câu cho một tiệm nhỏ, mà không làm ảnh hưởng tới việc bán hàng hằng ngày.

Bốn cách tự nghe

Câu đầu tiên của khách mới. Khi khách mới bước vào và nói câu đầu tiên, câu đó thường lặp lại điều người giới thiệu đã kể: "nghe nói anh có bán gạo nếp quê", "bạn em bảo ở đây giao lên tận phòng". Ghi nguyên văn vào sổ. Sau hai tuần, những câu lặp lại chính là điều tiệm đang được kể.

Hỏi khách quen theo cách khác. Không hỏi "tiệm có gì cần sửa", mà hỏi "Nếu có ai trong toà hỏi mua đồ khô ở đâu, chị sẽ nói gì về tiệm em?" Câu này dễ trả lời, không bắt khách chê, mà lại lộ ra điều khách thật sự nhớ.

Đọc lại những lần tiệm được nhắc tên. Tìm tên tiệm trong nhóm cư dân của toà nhà và trong các đánh giá trên hồ sơ cửa hàng trên bản đồ. Chép ra giấy các câu có nhắc tiệm, cả khen lẫn chê. Đừng trả lời vội lúc đang đọc, chỉ chép.

Để ý điều khách hay hỏi lại. Nếu nhiều khách hỏi "anh có giao không", "mấy giờ đóng cửa", nghĩa là chuyện đó chưa được biết đến, dù tiệm đã làm. Điều khách hỏi nhiều là điều lời kể đang thiếu.

Một cách nên tránh. Không nhờ người quen giả làm khách vào nhóm cư dân hỏi dò về tiệm, cũng không lập tài khoản để thử. Bị phát hiện thì mất lòng tin cả toà nhà, và thông tin thu được cũng méo vì người trả lời đang nói với người lạ.

Làm trong hai tuần

Kế hoạch cho một người đứng quầy, mỗi ngày tốn không quá mười phút:

  1. Ngày đầu: lấy một cuốn sổ mỏng, chia bốn phần theo bốn cách nghe ở trên. Trang đầu viết ba điều anh muốn được kể nhất. Anh Phúc viết: "hàng đủ", "giá phải chăng", "giao nhanh trong toà".
  2. Ngày một tới ngày mười bốn: mỗi khi có khách mới, ghi câu đầu tiên họ nói. Chỉ ghi khi tiệm vắng; giờ đông thì nhớ đại ý, ghi sau.
  3. Mỗi ngày hỏi một hoặc hai khách quen câu "chị sẽ nói gì về tiệm em", chọn lúc khách không vội, thường là khách ghé buổi chiều tối.
  4. Ngày bảy và ngày mười bốn: dành hai mươi phút đọc nhóm cư dân và các đánh giá, chép câu có nhắc tiệm.
  5. Cả hai tuần: mỗi lần khách hỏi một câu thông tin như giờ mở cửa, có giao không, có bán món gì, đánh một vạch cạnh câu hỏi đó.
  6. Cuối tuần thứ hai: đọc hết, gạch chân những ý xuất hiện từ ba lần trở lên.

Sau hai tuần, anh Phúc có khoảng bốn chục câu. Không cần phần mềm, không cần bảng tính. Cái cần là tính đều đặn.

Đặt cạnh nhau: điều muốn được kể và điều đang được kể

Đây là phần đáng giá nhất. Ví dụ giả định ở tiệm anh Phúc sau hai tuần nghe:

Anh muốn được kểKhách đang kểNghĩa là gì
Hàng đủHầu như không ai nhắcKhách không coi đó là chuyện đặc biệt; không cần quảng bá thêm
Giá phải chăngVài lần, kèm câu "cũng như chỗ khác"Giá không phải lý do người ta chọn tiệm
Giao nhanh trong toàNhiều khách mới hỏi "có giao không"Tiệm làm tốt mà ít người biết, cần nói ra
(không nghĩ tới)Nhắc nhiều nhất: "anh Phúc cho ký sổ, cuối tháng trả"Lòng tin là chuyện khách kể nhiều nhất
(không nghĩ tới)Vài câu chê: "tối hay hết bánh mì"Một chỗ hở nhỏ, sửa được ngay

Hoá ra điều khách kể nhiều nhất về tiệm anh Phúc là chuyện cho ký sổ, một thói quen từ hồi mới mở mà anh chưa bao giờ coi là điểm mạnh. Còn chuyện giao tận phòng, thứ anh muốn được biết, thì nhiều cư dân mới không hề hay.

Câu nói và việc làm sau khi đã nghe

Nghe xong phải làm gì đó, nếu không hai tuần ghi chép thành vô ích. Mấy việc cụ thể và câu nói đi kèm:

  • Nói ra điều tiệm làm tốt mà ít người biết, lúc thối tiền: "Chị ở tầng mấy, lần sau cần gì cứ nhắn, em mang lên tận cửa, đơn nhỏ cũng giao."
  • Giữ điều khách quý mà mình chưa từng coi trọng, và nói cho người mới biết: "Cư dân trong toà ở đây cứ lấy trước, cuối tháng tính một lần cũng được."
  • Sửa chỗ hở đã nghe: nhập thêm bánh mì cho giờ tối, rồi nói với người từng chê: "Hôm trước chị nói tối hay hết bánh mì, giờ em để dành tới tám giờ rồi chị."
  • Cảm ơn khách đã trả lời câu hỏi: "Em cảm ơn chị nói thật, em ghi lại để sửa."
  • Khi đọc thấy lời chê trong nhóm cư dân, trả lời ngắn nếu đúng: "Dạ tiệm cảm ơn chị đã góp ý, buổi tối giờ tiệm để thêm bánh mì rồi ạ." Không nhắc tên khách, không giải thích dài.

Việc báo lại cho người đã góp ý là phần quan trọng. Khách thấy lời mình nói được nghe thật, và đó lại là một câu chuyện họ mang đi kể.

Khi nghe thấy điều không đúng về tiệm

Trong hai tuần nghe, gần như chắc sẽ có vài câu sai sự thật hoặc nửa đúng nửa sai. Anh Phúc nghe một bà cụ nói với người đi cùng "tiệm này đắt hơn chợ", trong khi phần lớn hàng của anh bằng giá chợ, chỉ có vài món nhập từ quê là cao hơn. Phản xạ đầu tiên là muốn chen vào cãi lại. Đừng. Ghi vào sổ như mọi câu khác, vì đó cũng là một phần của lời kể đang có, dù không đúng.

Sau đó tìm hiểu vì sao có câu đó. Thường một ý sai có gốc từ một chuyện có thật: có thể món khách hay mua nhất lại đúng là món nhập từ quê, hoặc khách so với giá chợ vào lúc chợ bán rẻ cuối buổi. Hiểu gốc rồi mới sửa đúng chỗ, ví dụ ghi giá rõ hơn trên kệ, hoặc nói thêm một câu khi khách cầm món đó: "Gạo này nhà em lấy từ ruộng quê, giá cao hơn gạo chợ chút, cô muốn loại thường thì có ở kệ dưới, giá bằng chợ."

Câu nói đó không cãi lại ai, chỉ đưa thêm thông tin đúng. Lần sau bà cụ kể về tiệm, câu kể có thể đổi thành "tiệm có cả gạo quê lẫn gạo thường". Nếu lời sai có tính bôi nhọ nghiêm trọng hoặc lan rộng trong nhóm, đó đã là chuyện xử lý khủng hoảng, cần cách làm khác hẳn, và nếu có dấu hiệu vu khống thì nên hỏi luật sư.

Đo lại sau một tháng

Một tháng sau khi đã làm những việc trên, lặp lại phép nghe trong một tuần, ngắn hơn lần đầu: ghi câu đầu của khách mới, hỏi vài khách quen, đọc nhóm cư dân một lần. Rồi so với bảng cũ. Nếu ở lần nghe thứ hai đã có khách mới nói "nghe nói anh giao lên tận phòng", điều tiệm muốn được kể đã bắt đầu lan ra. Một hai câu như vậy trong một tuần là dấu hiệu tốt.

Đếm thêm số câu hỏi thông tin lặp lại. Nếu số lần khách hỏi "có giao không" giảm đi, nghĩa là cư dân đã biết qua nhau, không cần hỏi nữa. Số câu chê về bánh mì buổi tối thì nên về không; nếu chưa, việc sửa chưa đều hoặc chưa đủ.

Khi nào làm lại từ đầu: mỗi khi tiệm có một thay đổi lớn như đổi giờ, thêm mặt hàng, có tiệm mới cạnh tranh trong toà, hoặc cứ sáu tháng một lần. Lời kể về một tiệm thay đổi chậm nhưng có thay đổi, và nghe lại định kỳ giúp chủ tiệm không sống mãi với hình ảnh mình tưởng tượng về tiệm. Đừng cố biến việc nghe thành khảo sát có phiếu in; với một tiệm dưới chân chung cư, cuốn sổ và vài câu hỏi đúng lúc là đủ.

Câu hỏi thường gặp

Làm sao biết khách nói gì về cửa hàng mà không phải hỏi thẳng?

Ghi lại câu đầu tiên khách mới nói khi bước vào, vì câu đó thường lặp lại điều người giới thiệu kể. Để ý những câu khách hay hỏi lại. Đọc các lần tiệm được nhắc tên trong nhóm cư dân. Sau hai tuần, những ý lặp lại là điều tiệm đang được kể.

Hỏi khách quen góp ý thì hỏi câu gì cho họ nói thật?

Thay vì hỏi tiệm có gì cần sửa, hãy hỏi nếu có ai hỏi mua đồ ở đâu thì họ sẽ nói gì về tiệm. Câu hỏi này không bắt khách chê nên dễ trả lời, và lộ ra điều khách thật sự nhớ về tiệm.

Có nên nhờ người quen giả làm khách để dò ý kiến không?

Không nên. Nếu bị phát hiện trong nhóm cư dân, tiệm mất lòng tin của cả khu. Thông tin thu được cũng không đúng vì người trả lời đang nói với người lạ. Tự nghe khách thật trong hai tuần cho kết quả đáng tin hơn.

Nếu điều khách kể khác với điều mình muốn thì làm gì?

Giữ và nói ra điều khách đang quý, kể cả khi mình chưa từng coi đó là điểm mạnh. Với điều mình làm tốt mà khách không biết, nói ra lúc thối tiền hay lúc giao hàng. Với lời chê lặp lại, sửa và báo lại cho người đã góp ý.

Bao lâu nên tự kiểm lời kể một lần?

Lần đầu làm kỹ trong hai tuần. Sau đó nghe lại một tuần sau mỗi tháng trong vài tháng đầu, rồi khoảng sáu tháng một lần, hoặc ngay khi tiệm có thay đổi lớn. Lời kể thay đổi chậm nên không cần kiểm hằng tuần.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138