Ngày tri ân khách quen ở tiệm nhỏ hiệu quả khi chỉ mời đúng mười mấy người thật sự hay ghé, làm cho họ một việc riêng mà khách thường không có, như một buổi học cắm hoa sau giờ đóng cửa, rồi để họ tự kể với người xung quanh. Phát quà đều tay cho mọi người đi ngang là tốn tiền mà không ai thấy mình được cảm ơn.
Bài đi theo tình huống giả định: chị Uyên có tiệm hoa ở mặt đường gần chợ, bán được bốn năm, có một nhóm khách mua hoa đều mỗi tuần cho phòng khách, cho văn phòng, cho mẹ. Chị muốn cảm ơn họ cuối năm mà không biết bắt đầu từ đâu. Phần dưới là cách chọn người, hình thức, lời mời, buổi gặp, sai hay gặp và cách đếm.
Tri ân khác khuyến mại ở chỗ nào
Khuyến mại dành cho ai cũng được, mục đích là bán thêm. Tri ân dành cho người đã ở lại với tiệm, mục đích là để họ biết tiệm nhớ họ. Khi trộn hai việc làm một, kiểu "tri ân khách hàng, giảm mười phần trăm toàn bộ", khách quen chỉ thấy mình nhận ưu đãi giống hệt khách lần đầu ghé.
Khách quen của tiệm nhỏ cũng không cần quà đắt. Cái họ để ý là chủ tiệm có biết họ là ai không: biết chị mua cúc vàng mỗi rằm, biết anh hay lấy hoa cho văn phòng sáng thứ hai. Một buổi riêng mời đúng những người đó cho thấy tiệm biết, và cảm giác được biết là thứ khách hay kể nhất: "chị chủ tiệm hoa mời mình đi học cắm hoa đó".
Có một điều ít ai nói: khách quen là người thấy rõ nhất tiệm đối xử với ai thế nào. Nếu ngày tri ân mà khách quen phải chen chúc với khách lạ để nhận quà, họ không bực ra mặt nhưng lần sau không còn nhiệt tình giới thiệu. Ngược lại, được mời riêng, họ mang theo chuyện đó cả năm.
Chọn ai để mời
Tiệm nhỏ ít khi có phần mềm ghi lịch sử mua. Chọn bằng trí nhớ và sổ là đủ:
- Ngồi với người phụ tiệm mười lăm phút, mỗi người viết ra những khách mà mình nhớ tên hoặc nhớ mặt, ghé ít nhất hai lần mỗi tháng.
- Gộp hai danh sách, gạch người trùng. Tiệm của chị Uyên ra được hai mươi ba người.
- Thêm những người đã giới thiệu nhiều khách khác, dù họ không mua nhiều. Người kể giỏi quan trọng ngang người mua đều.
- Đánh dấu ai hay đi cùng người nhà, để lời mời có chỗ cho thêm một người.
- Chia hai nhóm nếu đông quá, mỗi nhóm mười hai người, hai buổi cách nhau một tuần.
- Giữ danh sách này, cuối năm sau so lại xem ai đã thành khách quen mới.
Đừng chọn theo kiểu "ai mua nhiều tiền nhất". Người mua một bó lớn dịp lễ rồi biến mất cả năm không phải khách quen; người mua một bó nhỏ mỗi tuần mới là người tiệm sống nhờ và là người hay kể nhất.
Làm gì trong buổi tri ân
Việc nên làm là thứ khách thường không được làm. Với tiệm hoa, đó là ngồi vào bàn thợ, tự cắm một bình, nghe chủ tiệm chỉ chọn hoa theo mùa. Với quán cà phê, là đứng cạnh máy pha thử một ly. Với tiệm bánh, là trang trí một chiếc bánh nhỏ đem về. Với tiệm sửa xe, là buổi kiểm tra xe miễn phí kèm dạy tự xem dầu, lốp.
Buổi của chị Uyên tính giả định thế này: sau khi đóng cửa lúc sáu giờ, kê lại hai bàn dài, mỗi khách một bình thuỷ tinh nhỏ và một nắm hoa đủ loại. Chị chỉ ba kiểu cắm đơn giản trong hai mươi phút, sau đó để khách tự làm, đi vòng quanh sửa giúp. Khách cắm xong mang bình về. Tổng thời gian một tiếng rưỡi.
Nói ngắn ở đầu buổi, có câu cảm ơn có thật: "Tiệm mở được bốn năm, mấy anh chị là những người ghé đều nhất. Có chị mua cúc từ hồi tiệm còn bán dưới mái hiên. Hôm nay em không bán gì, chỉ muốn mời mọi người ngồi cắm hoa với em một buổi." Câu "hôm nay em không bán gì" rất quan trọng: khách yên tâm không bị chào hàng.
Chi phí ví dụ giả định: hoa và bình khoảng sáu bảy trăm nghìn cho mười hai người, nước trà, bánh quy tự làm. Không cần thêm quà nào khác. Bình hoa khách tự cắm đặt ở nhà cả tuần là lời nhắc về tiệm mỗi ngày, và là thứ khách khoe với người nhà.
Có trẻ đi cùng thì để kéo, dao cắt cành xa tầm tay, cho các bé làm phần cắm vào bình. Có khách không khéo tay, đi tới sửa giúp nhẹ nhàng mà không cầm làm thay hết, để bình đó vẫn là của khách.
Lời mời và lời cảm ơn sau buổi
Mời tận mặt khi khách ghé, hai tuần trước: "Chị ơi, tối thứ năm hai tuần nữa tiệm mời mấy khách quen ngồi cắm hoa, chị là người đầu tiên em nghĩ tới. Chị ghé được không, dẫn thêm con gái cũng được." Khách ít ghé thì nhắn tin cá nhân, gọi tên, không dùng tin nhắn mẫu gửi cả loạt.
Có khách sẽ ngại vì nghĩ phải mua gì đó. Nói rõ: "Dạ không mua gì đâu chị, em mời thôi, chị có bình cắm xong mang về." Có khách lớn tuổi không đi buổi tối được, hỏi giờ khác hoặc mang một bình nhỏ tới tận nhà khi tiện đường.
Hôm sau buổi gặp, nhắn từng người một câu riêng: "Hôm qua bình của chị cắm đẹp nhất bàn đó, chị nhớ thay nước hai ngày một lần nha." Lời nhắn có chi tiết của chính người đó khiến khách giữ lại và có khi chụp màn hình gửi bạn. Không chèn quảng cáo hay giảm giá vào tin cảm ơn.
Nếu có ảnh buổi đó, hỏi trước khi đăng: "Em đăng mấy tấm bàn tay cắm hoa lên trang của tiệm được không chị, không có mặt ai." Khách được hỏi thường đồng ý và hay vào bình luận, chia sẻ lại.
Gợi ý buổi tri ân theo từng loại tiệm
Mỗi nghề có một việc mà khách quen tò mò nhưng ngày thường không được làm. Vài gợi ý vừa sức, chi phí đều là ví dụ giả định ở mức vài trăm nghìn:
- Quán cà phê: buổi sáng chủ nhật trước giờ mở cửa, mời khách quen đứng cạnh máy, mỗi người tự pha một ly theo ý, chủ quán chỉ cách đánh sữa.
- Quán ăn, quán bún: chiều sau giờ bán, mời khách quen ăn thử hai món đang định đưa vào thực đơn, chọn món nào bán.
- Tiệm bánh: mỗi khách trang trí một chiếc bánh nhỏ, có bàn thấp cho trẻ đi cùng.
- Tiệm tóc: buổi gội đầu dưỡng tóc cho khách quen lớn tuổi, con cháu ngồi chờ có trà.
- Tiệm sửa xe: sáng thứ bảy kiểm tra xe miễn phí cho khách quen, dạy tự xem lốp, xem dầu, thay bóng đèn.
- Shop quần áo: buổi tối cho khách quen thử trước hàng mới, chủ shop chỉ cách phối đồ cho dáng từng người.
- Tạp hoá: mang tận nhà một giỏ nhỏ những món khách hay mua, kèm lời cảm ơn, cho các cô chú lớn tuổi ít đi lại.
Chọn một việc mà chủ tiệm làm thạo và thích làm. Khách nhìn ra ngay chủ tiệm đang vui hay đang gồng, và chỉ buổi vui mới thành chuyện khách kể lại.
Hay làm và nên làm
Những kiểu tri ân hay gặp và cách sửa:
| Hay làm | Vì sao không ổn | Nên làm |
|---|---|---|
| Giảm giá tất cả khách trong "tuần tri ân" | Khách quen bằng khách lạ, không ai thấy được cảm ơn | Mời riêng người ghé đều, giá bán giữ nguyên |
| Gửi tin nhắn mẫu cho cả danh bạ | Tin mẫu đọc là biết gửi đại trà, nhiều người xoá ngay | Nhắn từng người, gọi tên, nhắc một chi tiết riêng |
| Tặng quà in tên tiệm | Khách cất xó, quà là để quảng cáo chứ không để cảm ơn | Thứ khách tự làm hoặc dùng được ngay |
| Ép khách viết đánh giá trong buổi tri ân | Biến lời cảm ơn thành giao dịch | Không nhắc tới đánh giá trong buổi đó |
| Mời rồi để người phụ tiếp, chủ bận việc khác | Khách tới vì chủ tiệm | Chủ tiệm đứng buổi đó từ đầu tới cuối |
Cái không cần làm: thẻ thành viên nhiều hạng, chương trình tích điểm phức tạp. Tiệm nhỏ có vài chục khách quen thì chủ tiệm nhớ được, và sự nhớ đó có giá hơn thẻ.
Đếm sau một tháng
Kết quả của tri ân không đo bằng doanh thu ngày đó, vì ngày đó tiệm không bán. Đếm hai thứ trong bốn tuần sau: những khách dự có quay lại đều hơn không, và có bao nhiêu khách mới nói được người dự buổi đó giới thiệu.
Cách hỏi khách mới đơn giản: "Chị biết tiệm qua ai vậy ạ?" Nếu họ nói "chị Hà hay mua cúc đó", ghi tên chị Hà cạnh vạch. Ví dụ giả định ở tiệm chị Uyên: tháng trước buổi tri ân có bốn khách mới nói được giới thiệu, tháng sau có mười một, bảy người nói tên người đã dự.
Nếu sau một tháng không có khách mới nào nhắc tới người dự, buổi đó có thể vẫn tốt với khách quen nhưng chưa đủ chuyện để họ kể. Lần sau thử cho khách dẫn theo một người, vì người được dẫn theo thường thành khách mới nhanh nhất. Ghi tất cả vào một trang sổ, giữ để so với năm sau.
Cũng đáng để ý những thay đổi nhỏ không nằm trong sổ: khách dự buổi đó có nán lại nói chuyện lâu hơn khi ghé không, có ai tự nhắn hỏi khi nào tiệm làm buổi nữa không, có ai mang bình hoa cũ tới xin cắm lại không. Những dấu hiệu đó cho thấy quan hệ đã khác đi, và quan hệ khác đi là nền để khách tiếp tục kể về tiệm trong nhiều tháng sau.
Câu hỏi thường gặp
Tiệm nhỏ nên tri ân khách quen bao lâu một lần?
Một hoặc hai lần mỗi năm là vừa, thường vào cuối năm hoặc dịp tiệm có chuyện vui. Làm dày quá thì khách quen thấy bình thường và chủ tiệm khó giữ được sự chăm chút cho từng người.
Khách quen không tới buổi tri ân thì sao?
Không sao, nhắn cảm ơn họ vẫn như người tới, và để dành một món nhỏ đưa tận tay lần sau họ ghé. Đừng nhắc chuyện vắng mặt, khách sẽ ngại quay lại.
Có nên tặng phiếu giảm giá cho khách quen không?
Được, nhưng nên là phần phụ chứ không phải phần chính. Phiếu giảm giá ai cũng nhận được ở đâu đó; một buổi được mời riêng hay một tấm thiệp viết tay thì chỉ tiệm của bạn làm.
Shop bán online thì tri ân khách quen thế nào?
Gửi kèm đơn tiếp theo một món nhỏ đúng nghề và mấy dòng viết tay nhắc lần đầu khách mua. Hoặc mời nhóm khách quen vào một buổi phát trực tiếp riêng để xem hàng mới trước mọi người.
Mời khách quen làm sao để không bị coi là bán hàng?
Nói rõ ngay trong lời mời là hôm đó tiệm không bán gì, và giữ đúng lời. Không đặt quầy thu tiền, không giới thiệu sản phẩm mới trong buổi, không nhắc đánh giá.
Có cần ghi lại danh sách khách quen không?
Nên ghi, dù chỉ là một trang sổ: tên, hay mua gì, ai giới thiệu ai. Danh sách đó giúp mời đúng người lần sau và cho biết khách quen mới có tăng lên qua từng năm hay không.