Shop online bán ở nhà làm chương trình giới thiệu bạn bè bằng ba thứ: một tin nhắn mời gửi một hai ngày sau khi khách nhận hàng và đã khen, một mã giới thiệu là tên gọi của khách để bạn họ nhắn kèm khi đặt, và một tấm thẻ nhỏ bỏ trong gói hàng cho khách nào không thích đọc tin nhắn. Mọi thứ khác như trang riêng, công cụ tự động, đều để sau khi chương trình đã có người dùng.
Ví dụ giả định là anh Quân bán đồ len móc tay và phụ kiện nhỏ, nhận đơn qua tin nhắn trên mạng xã hội và nhóm Zalo, tối nào cũng cùng em gái gói hàng giữa phòng khách. Khách rải khắp nơi, không bao giờ gặp mặt. Phần dưới đi qua những khác biệt của bán online, lúc nhắn, câu nhắn, cách bỏ thẻ vào gói hàng, sổ đơn, cái bẫy đa cấp, và cách đếm.
Bán online khác gì tiệm có quầy
Ở tiệm có quầy, chủ tiệm thấy mặt khách khen, nói câu mời đúng lúc. Shop online không có khoảnh khắc đó. Khách nhận hàng ở nhà, mở ra lúc nào shop không biết, khen hay chê có khi không nói. Nên mọi lời mời phải đi qua tin nhắn hoặc qua chính gói hàng.
Khác biệt thứ hai: khách online giới thiệu bằng cách chuyển tiếp. Họ chụp màn hình sản phẩm, gửi đường dẫn trang bán hàng cho bạn, hoặc chia sẻ bài đăng vào nhóm. Lời giới thiệu đi nhanh hơn ở tiệm có quầy, nhưng cũng dễ mất dấu hơn: bạn của khách nhắn tới shop mà không nói ai giới thiệu.
Khác biệt thứ ba: khách online so sánh nhiều. Bạn của khách nhận được lời giới thiệu, có thể mở sàn thương mại điện tử ra tìm món tương tự rẻ hơn. Shop nhỏ không thắng bằng giá. Thứ giữ chân người được giới thiệu là cái mà sàn không có: món làm tay, người bán trả lời tận tình, gói hàng có chút riêng.
Dấu hiệu shop đang để rơi lời giới thiệu: thỉnh thoảng có khách mới nhắn "bạn mình giới thiệu", nhưng shop không hỏi bạn là ai, không cảm ơn ai, và tháng sau người giới thiệu cũng không biết bạn họ đã mua.
Từ lúc khách nhận hàng tới lúc mời
Anh Quân không mời giới thiệu ngay khi giao hàng. Anh theo một nhịp ba bước, ghi lịch nhắc trong điện thoại:
- Ngày khách nhận hàng: nhắn hỏi thăm, không mời gì cả. "Chị ơi, móc khoá len tới tay chị chưa ạ? Màu ngoài có giống ảnh không chị?"
- Đợi khách trả lời. Nếu khách khen, ghi một dấu sao vào sổ đơn. Nếu khách chê hoặc có vấn đề, xử lý xong rồi mới tính chuyện khác, và không mời khách này giới thiệu trong lần này.
- Một hai ngày sau, với khách có dấu sao, gửi tin mời. Tin mời có ba ý: cảm ơn, bạn họ được gì, họ được gì.
Tin mời mẫu: "Cảm ơn chị đã khen móc khoá nha. Nếu bạn chị nào thích đồ len móc tay, chị gửi giúp shop tin này, bạn chị nhắn đặt kèm mã CHI-HANG là được tặng thêm một bông hoa len nhỏ, còn chị đơn sau được tặng một món dưới năm mươi nghìn tuỳ chọn ạ." Mã và món thưởng chỉ là ví dụ giả định. Tin nhắn này cố ý viết sao cho khách chép nguyên văn gửi bạn được, không phải tự diễn đạt lại.
Mã giới thiệu cho shop online
Dùng tên gọi khách, viết không dấu, có gạch. Ví dụ CHI-HANG, ANH-TUAN. Bạn của khách đọc là biết mã của ai, không cần tra. Nếu trùng tên, thêm hai số: CHI-HANG-07.
Không dùng số điện thoại hay mã đơn hàng làm mã. Mã sẽ được chuyển tiếp qua nhiều người, số điện thoại hay mã đơn là thông tin riêng của khách.
Ghi mã vào sổ khách ngay khi gửi tin mời. Sổ có cột mã, tên gọi, ngày mời. Khách mới nhắn mã nào, tra một giây là ra.
Khi khách mới không nhắn mã. Hỏi ở tin nhắn đầu tiên, sau khi chào: "Bạn biết shop qua bạn bè hay qua bài đăng ạ? Nếu bạn nào giới thiệu thì cho shop xin tên để shop cảm ơn người ta nha." Câu này vừa hỏi nguồn khách, vừa cho khách mới biết người giới thiệu sẽ được nhớ tới.
Mã không hết hạn quá nhanh. Khách online hay lưu bài rồi mấy tuần sau mới mua. Đặt hạn ba tháng là vừa.
Tấm thẻ trong gói hàng
Không phải khách nào cũng đọc tin nhắn. Nhiều khách đặt một lần rồi để chế độ tắt thông báo. Với họ, chỗ chắc chắn được nhìn thấy là lúc mở gói hàng. Anh Quân cắt những tấm bìa nhỏ, em gái viết tay hai dòng, kẹp vào mỗi gói:
Mặt trước: "Cảm ơn bạn đã ủng hộ đồ len móc tay của shop." Mặt sau: "Bạn của bạn đặt lần đầu, nhắn kèm tên bạn, được tặng hoa len nhỏ. Bạn đơn sau được quà." Không có mã in sẵn, vì tên của khách chính là mã. Hai câu ngắn, viết tay, không cần đẹp.
Với đơn tặng quà, khách mua gửi thẳng cho người khác, không bỏ thẻ giới thiệu, vì người nhận không phải khách. Chỉ bỏ một tấm thiệp trống để người mua tự viết lời chúc nếu họ muốn. Ghi chú loại đơn này trong sổ để không nhầm.
Em gái anh Quân còn làm một việc nhỏ: những đơn của khách đã từng giới thiệu bạn, thẻ viết thêm tên họ. "Cảm ơn chị Hằng đã giới thiệu shop cho bạn." Khách mở gói thấy tên mình trên tấm thẻ viết tay, đó là thứ họ chụp lại gửi bạn bè nhiều nhất.
Khi lời giới thiệu đi qua nhóm và bài chia sẻ
Khách online không chỉ giới thiệu một đối một. Có chị khách đăng ảnh móc khoá len lên trang cá nhân, có chị chia sẻ bài của shop vào nhóm mẹ bỉm trong khu chung cư. Một bài như vậy có thể kéo năm sáu khách mới trong một tuần, và không ai trong số đó nhắn kèm mã.
Anh Quân xử lý theo hai bước. Khi thấy khách đăng ảnh sản phẩm mà có gắn shop hoặc có người hỏi vào bình luận, anh nhắn riêng cảm ơn: "Chị ơi, shop thấy chị đăng ảnh móc khoá, đẹp hơn ảnh shop chụp nữa. Cảm ơn chị nhiều, đơn sau shop gửi chị một món nhỏ nha." Không xin chị đăng thêm, không xin gắn thẻ thêm ai.
Bước thứ hai là hỏi khách mới đến từ đâu, như ở mục trên. Khi khách mới nói "thấy chị Hằng đăng trong nhóm chung cư", ghi vào sổ mã của chị Hằng như một lần giới thiệu. Chị Hằng không cần biết luật tính thế nào, chỉ cần thấy shop nhớ tới mình.
Có một điều cần giữ: không dùng ảnh khách đăng làm ảnh bán hàng của shop khi chưa hỏi. Muốn dùng, nhắn xin rõ: "Shop xin phép dùng ảnh chị chụp đăng lên trang shop được không ạ, shop không ghi tên chị nếu chị không muốn." Ảnh có trẻ em thì chỉ dùng khi đã che mặt.
Cũng không nhờ khách đăng bài vào nhóm cư dân hay nhóm hội mẹ để đổi lấy quà. Mỗi nhóm có luật riêng về bán hàng, khách đăng vì được nhờ dễ bị quản trị nhóm nhắc, và cả nhóm nhận ra ngay một bài đăng được đặt hàng. Lời kể có giá trị khi khách tự muốn kể.
Ranh giới với kiểu bán hàng đa cấp
Chương trình giới thiệu của shop nhỏ rất dễ bị đẩy trượt sang kiểu cộng tác viên ăn hoa hồng nhiều tầng, nhất là khi có khách hỏi "chị cho em làm cộng tác viên được không". Bảng dưới vạch ranh giới.
| Giới thiệu bạn bè (nên giữ) | Kiểu đa cấp, hoa hồng nhiều tầng (tránh) |
|---|---|
| Thưởng bằng sản phẩm của shop, mức nhỏ, giới hạn mỗi tháng | Thưởng bằng tiền, phần trăm trên doanh số |
| Chỉ người giới thiệu trực tiếp được thưởng | Người giới thiệu của người giới thiệu cũng được phần |
| Khách giới thiệu vì đã dùng và thích | Người tham gia phải mua hàng trước mới được giới thiệu |
| Không có chỉ tiêu, không có cấp bậc | Có cấp bậc, chỉ tiêu, thưởng khi đủ số người |
| Khách nói chuyện thật với bạn bè | Người tham gia đăng bài hàng loạt, nhắn tin cho người lạ |
Nếu có khách thật sự muốn bán hàng cho shop, đó là chuyện hợp tác buôn bán riêng, có giá sỉ, có thoả thuận, không trộn vào chương trình giới thiệu bạn bè. Mô hình nhiều tầng có những quy định riêng về bán hàng đa cấp; shop nhỏ không nên đụng tới, cần tra quy định hiện hành nếu định làm gì khác thường.
Đếm trên sổ đơn sau một tháng
Anh Quân dùng một bảng tính đơn giản trên máy, mỗi đơn một dòng, thêm hai cột: mã giới thiệu nếu có, và khách cũ hay khách mới. Cuối tháng lọc cột mã ra đếm. Ví dụ giả định: một trăm hai mươi đơn trong tháng, bốn mươi đơn của khách mới, mười một đơn khách mới có mã hoặc có nhắc tên người giới thiệu.
Đếm thêm số tin mời đã gửi, chừng ba mươi tin, và số người giới thiệu có ít nhất một đơn, chừng bảy người. Bảy trên ba mươi nói rằng tin mời có tác dụng với khoảng một phần tư người nhận. Nếu số này dưới một phần mười, đọc lại tin mời: có thể quá dài, gửi sai lúc, hoặc món thưởng chưa đủ để khách muốn chuyển tiếp.
Nhìn thêm: khách mới có mã đặt món gì, có đặt lại không. Nếu khách được giới thiệu chỉ mua một món rẻ nhất để lấy quà rồi thôi, đổi món thưởng của người mới sang thứ chỉ có khi đơn có một sản phẩm làm tay chính.
Cuối cùng, đếm số lần quên trao thưởng cho người giới thiệu. Đây là lỗi dễ mắc nhất khi một người vừa bán vừa gói. Mỗi tối trước khi gói, mở cột mã ra xem ai có thưởng chờ, bỏ quà vào đơn của họ trước.
Câu hỏi thường gặp
Shop online nhỏ có cần chương trình giới thiệu bạn bè không?
Có ích nếu shop đã có một nhóm khách quen hài lòng. Bán online khó có khoảnh khắc khách khen trước mặt, nên chương trình giúp tạo cái cớ để khách chuyển tiếp lời giới thiệu, và giúp shop biết khách mới đến từ ai.
Nên gửi tin mời giới thiệu lúc nào?
Một hai ngày sau khi khách nhận hàng và đã trả lời hài lòng. Không gửi ngay lúc giao, và không gửi cho khách vừa có phàn nàn. Mời đúng lúc khách vừa khen thì tin nhắn nghe như lời cảm ơn hơn là chào hàng.
Mã giới thiệu nên đặt thế nào?
Dùng tên gọi của khách, viết không dấu, ví dụ CHI-HANG, thêm số nếu trùng. Mã dễ đọc, dễ nhắn, không làm lộ thông tin riêng. Không dùng số điện thoại hay mã đơn hàng làm mã giới thiệu.
Khách xin làm cộng tác viên ăn hoa hồng thì sao?
Tách hẳn khỏi chương trình giới thiệu bạn bè. Nếu muốn hợp tác bán hàng, làm thoả thuận riêng có giá sỉ rõ ràng. Tránh mô hình hoa hồng nhiều tầng, vì đó là kiểu bán hàng có quy định riêng và dễ làm mất chất thật của lời giới thiệu.
Có nên bỏ thẻ giới thiệu vào mọi gói hàng không?
Bỏ vào gói của khách tự mua dùng. Với đơn quà gửi thẳng cho người khác, không bỏ thẻ giới thiệu vì người nhận không phải khách của shop; chỉ để thiệp trống cho người mua viết lời chúc nếu muốn.
Làm sao biết chương trình giới thiệu của shop có chạy?
Ghi mã giới thiệu vào sổ đơn, cuối tháng đếm số đơn khách mới có mã, số tin mời đã gửi, số người giới thiệu có ít nhất một đơn, và khách được giới thiệu có đặt lại không. Đọc số sau một tới hai tháng.