Câu mời khách giới thiệu bạn bè nên nói ngay sau khi khách vừa khen một điều cụ thể, gói trong một câu hai vế: bạn của khách được gì, khách được gì; nói bằng giọng thường ngày, đưa kèm tấm thẻ, rồi thôi không nói thêm. Câu mời sượng hầu hết là vì nói sai lúc, chứ không phải vì sai chữ. Cùng một câu, nói lúc khách đang khen thì nghe như lời cảm ơn; nói lúc khách đang móc ví trả tiền thì nghe như chào hàng.
Bài gom câu mời mẫu từ ba tiệm giả định: tiệm tóc nhỏ của chị Hạnh trong khu tập thể, quán cơm trưa của anh Bảo gần chợ và tiệm bánh của chị Mai trong hẻm. Ba kiểu tiệm, ba nhịp bán khác nhau, nhưng cùng một nguyên tắc chọn lúc. Phần cuối là cách đếm xem câu mời nào đang chạy.
Năm khoảnh khắc nên mời
Khách vừa khen một điều cụ thể. Khách nhìn gương nói "lần này cắt gọn ghê". Câu khen cụ thể nghĩa là khách đang để ý chất lượng, và đây là lúc họ sẵn lòng nhất. Chị Hạnh đáp: "Dạ em cảm ơn chị. Chị có bạn nào muốn cắt kiểu gọn vậy thì đưa tấm này, bạn chị được gội miễn phí, lần sau chị được hấp dầu nha."
Khách quay lại lần thứ hai hoặc thứ ba. Người đã quay lại là người đã tin. Anh Bảo đợi lúc khách quen tới lần thứ ba trong tuần, gắp thêm miếng trứng: "Anh ăn thấy ổn thì rủ mấy anh trong công ty qua, nhắc tên anh là quán thêm chén canh, lần sau anh được thêm phần thịt."
Khách hỏi mua thêm cho người khác. Chị Mai hay gặp khách bảo "cho chị thêm hộp nữa, mang cho bạn". Lúc này khách đã tự giới thiệu rồi, chỉ cần đưa công cụ: "Dạ chị bỏ tấm này trong hộp giúp em, bạn chị lần đầu ghé tiệm được tặng bánh nhỏ."
Khách nhắn khen sau khi dùng. Tin nhắn khen là bằng chứng bằng chữ, khách đang vui trước màn hình. Trả lời bằng lời cảm ơn trước, mời sau, cách nhau một dòng.
Khách kể có người hỏi tiệm ở đâu. Đôi khi khách tự nói "bạn chị hỏi tiệm em ở đâu mà cắt đẹp vậy". Đừng chỉ cười. Đưa ngay vài tấm thẻ: "Chị cầm giúp em ba tấm, ai hỏi chị đưa luôn cho tiện."
Ba lúc tuyệt đối không mời
Chọn sai lúc thì câu mời hay nhất cũng thành phiền. Ba lúc dưới đây nên im lặng, dù tiệm đang rất muốn có thêm khách:
- Giờ cao điểm. Quán cơm anh Bảo lúc mười một rưỡi trưa, khách đứng chờ lấy hộp, nhân viên chạy không kịp. Mời giới thiệu lúc đó vừa làm chậm hàng, vừa khiến khách nghĩ quán chỉ lo kiếm thêm người. Để dành câu mời cho lúc một giờ chiều, khi khách quen ngồi lại uống trà đá.
- Lúc tiệm vừa làm sai. Tóc cắt chưa vừa ý, khách vừa phàn nàn, chị Hạnh sửa lại xong. Khách có thể đã vui trở lại, nhưng mời giới thiệu ngay lúc đó nghe như muốn chữa ngượng. Đợi lần ghé sau, khi mọi chuyện đã êm.
- Lúc khách đang tính tiền mà có vẻ đắn đo. Khách lục ví lâu, nhìn hoá đơn kỹ, hỏi lại giá một món. Lúc đó họ đang nghĩ về tiền, và mọi lời mời đều bị nghe thành chuyện tiền.
Thêm một lúc nữa nên dè dặt: khách đi cùng người lạ mà bạn không biết quan hệ. Mời trước mặt người đi cùng có thể đặt khách vào thế khó, vì người kia có thể chính là người mà khách không muốn giới thiệu tiệm cho.
Câu mời sượng và câu mời tự nhiên
Những câu ở cột trái đều là câu thật nghe được ở các tiệm. Không câu nào sai về lý, chỉ là nghe như đang đọc kịch bản bán hàng.
| Câu sượng | Vì sao khách ngại | Câu tự nhiên hơn |
|---|---|---|
| "Tiệm em đang có chương trình giới thiệu khách hàng thân thiết, anh chị vui lòng giới thiệu bạn bè để nhận ưu đãi." | Ngôn ngữ tờ rơi, khách nghe thấy chữ chương trình là tắt tai | "Chị có bạn nào hợp kiểu tóc này thì đưa tấm này, bạn chị được gội miễn phí." |
| "Anh giới thiệu giúp em nha, em đang ế quá." | Khách thấy tội, nhưng không ai muốn dẫn bạn tới một tiệm đang ế | "Anh rủ mấy anh trong công ty qua, nhắc tên anh là quán thêm canh." |
| "Giới thiệu được năm người thì được quà lớn." | Đặt chỉ tiêu, khách thấy bị giao việc | Không nói con số người; mỗi người bạn tới là một phần thưởng |
| Hỏi rồi đứng chờ khách trả lời | Khách buộc phải hứa, mà hứa thì ngại | Nói xong, đưa thẻ, quay lại việc của mình |
| Mời lại lần nữa khi khách đã từ chối | Khách tránh ghé tiệm vì sợ bị nhắc | Chỉ mời một lần, lần sau để khách tự hỏi |
Giọng quan trọng không kém chữ. Nói bằng đúng giọng bạn vẫn nói chuyện với khách về thời tiết hay con cái, đừng đổi sang giọng đọc thông báo.
Ai trong tiệm nói câu mời
Ở tiệm tóc, người đứng sau ghế cắt có lợi thế hơn chủ tiệm ngồi quầy. Khách vừa ngồi bốn mươi phút với thợ, nhìn thợ trong gương, tin thợ hơn tin người thu tiền. Nên chị Hạnh để cậu thợ phụ tên Khoa nói câu mời khi gỡ áo choàng cho khách: "Chị thấy được thì lần sau dẫn bạn qua, em làm cho, bạn chị được gội miễn phí." Khách thấy mình đang giúp chính người thợ quen.
Ở quán cơm, người nói nên là người khách hay trò chuyện nhất, thường là chủ quán hoặc cô múc cơm. Người chạy bàn trẻ mới vào nói thì khách nghe như được dặn nói. Anh Bảo tự nói, và chỉ nói với khách đã quen mặt.
Với tiệm bán online hoặc giao hàng, người nói là người nhắn tin chăm sóc. Tin nhắn mời gửi sau khi khách đã nhận hàng chừng một hai ngày, không phải ngay khi giao: "Chị ơi, bánh hôm qua chị ăn có vừa ngọt không? Nếu chị thấy được, chị gửi tin này cho bạn nào thích bánh, bạn chị đặt lần đầu nhắc tên chị là tiệm tặng thêm hai cái nhỏ, chị được một hộp ở đơn sau."
Dù ai nói, cả tiệm phải nói cùng một câu và cùng một món thưởng. Dán câu mời viết tay ở mặt trong quầy, chỗ chỉ người đứng bán nhìn thấy, để người mới vào cũng nói đúng.
Tập câu mời trong mười phút trước giờ mở cửa
Câu mời chỉ tự nhiên khi đã nói đi nói lại nhiều lần. Tiệm nhỏ có thể tập ngay trước giờ mở cửa, không tốn thêm thời gian nào khác:
- Viết câu mời ra giấy, đọc to một lần, gạch hết chữ nào nghe như văn bản: "chương trình", "ưu đãi", "quý khách", "vui lòng".
- Đọc lại câu đã gạch, đếm thời gian. Nếu dài quá năm giây thì cắt tiếp.
- Hai người trong tiệm đóng vai, một người là khách vừa khen, một người nói câu mời. Đổi vai.
- Thử thêm hai tình huống khó: khách hỏi "giới thiệu thì em được gì", và khách bảo "thôi, bạn chị ở xa". Tập câu trả lời ngắn cho cả hai.
- Bỏ tờ giấy, nói lại không nhìn. Khi nói trơn mà không nhìn giấy thì mới bắt đầu mời khách thật.
Với câu khách hỏi "giới thiệu thì em được gì", trả lời thật: "Dạ em được thêm khách quen, mà khách do khách quen dẫn tới là khách em quý nhất." Câu trả lời thật thà luôn dễ nghe hơn câu né.
Câu mời theo từng kiểu khách
Không phải khách nào cũng nghe một câu như nhau. Khách lớn tuổi ở khu tập thể của chị Hạnh coi trọng chuyện được nhờ hơn chuyện được thưởng. Với cô Tư hay cắt tóc ngắn mỗi tháng, chị nói: "Cô ơi, cô quen ai trong khu muốn cắt gọn như cô thì cô chỉ qua giúp con, con làm kỹ cho người ta." Không nhắc món thưởng ngay, để lúc người quen của cô tới mới nói. Với người lớn tuổi, lời nhờ giữ được thể diện cho cả hai bên.
Khách trẻ, nhất là sinh viên thuê trọ quanh khu, ngược lại thích nghe rõ ràng: được gì, bao giờ, có giới hạn không. Câu mời cho họ cần con số, dù là ví dụ giả định của tiệm: "Em rủ bạn cùng phòng qua, bạn em gội miễn phí, em lần sau được giảm tiền công cắt, mỗi tháng tối đa hai lần nha." Nói luôn giới hạn để họ khỏi phải hỏi lại.
Khách đi làm văn phòng ít thời gian nhất. Họ không muốn nghe giải thích, chỉ muốn cầm thứ gì đó mang đi. Chị Hạnh đưa thẻ kèm đúng một câu, không chờ phản hồi. Khách mẹ bỉm dẫn con theo thì nói lúc đứa nhỏ đã ngồi yên, không nói lúc mẹ đang dỗ con.
Nhóm khách cuối cùng là khách khó tính, hay góp ý từng chút. Ít ai nghĩ tới việc mời họ, nhưng chính họ là người được bạn bè tin nhất khi khen, vì ai cũng biết họ không dễ khen. Nếu khách khó tính lần này hài lòng, đó là lời mời đáng nói nhất trong tuần.
Đếm câu mời nào đang chạy
Cuối mỗi ngày, ghi một vạch vào sổ cho mỗi lần đã mời, và một vạch khác cho mỗi lần khách nhận thẻ mà có vẻ vui. Sau hai tuần, chị Hạnh có hai con số. Ví dụ giả định: mời bốn mươi lần, ba mươi lần khách nhận vui. Con số này nói câu mời không làm phiền khách.
Con số thứ ba là thẻ quay về. Nếu khách nhận vui mà ba bốn tuần sau không có ai mang thẻ tới, vấn đề nằm ở món thưởng hoặc ở chỗ khách không nhớ, chứ không nằm ở câu mời. Còn nếu khách nhận thẻ mà né mắt, cười gượng, thì câu mời hoặc lúc mời đang sai.
Thử hai câu mời khác nhau trong hai tuần liên tiếp, giữ nguyên món thưởng, để biết câu nào chạy hơn. Đánh dấu thẻ phát tuần một bằng một chấm mực xanh, tuần hai bằng chấm đỏ. Khi thẻ quay về, nhìn chấm là biết từ câu nào.
Đừng đổi câu mời mỗi ngày theo cảm giác. Truyền miệng chậm, một câu mời cần ít nhất hai tuần mới cho ra con số đọc được.
Câu hỏi thường gặp
Nên mời khách giới thiệu ngay lần đầu họ ghé không?
Thường là không. Khách lần đầu chưa đủ tin để đưa bạn bè tới. Lúc tốt nhất là khi khách quay lại lần hai, lần ba, hoặc vừa khen một điều cụ thể; lúc đó lời mời nghe như lời cảm ơn chứ không phải lời chào hàng.
Câu mời nên dài bao nhiêu?
Tối đa chừng năm giây nói, gói trong hai vế: bạn của khách được gì, khách được gì. Câu dài hơn khiến khách lơ đãng và nghe như kịch bản. Nói xong thì đưa thẻ, quay lại việc, không đứng chờ khách hứa.
Khách hỏi giới thiệu thì tiệm được gì, nên trả lời sao?
Trả lời thật lòng rằng tiệm được thêm khách, và khách do khách quen dẫn tới là khách tiệm quý nhất. Khách thường thích câu thật thà hơn câu vòng vo, và câu trả lời đó cũng khiến họ thấy lời giới thiệu của mình có giá trị.
Có nên mời lại khách đã từ chối không?
Không nên mời lại. Chỉ cần đáp nhẹ không sao rồi thôi. Khách bị nhắc nhiều lần sẽ ngại ghé tiệm. Nếu về sau họ đổi ý, họ sẽ tự hỏi lại về tấm thẻ.
Nhân viên trẻ ngại nói câu mời thì làm sao?
Cho nhân viên tập trước giờ mở cửa bằng cách đóng vai, và để họ nói với khách quen đã thân trước. Nếu vẫn ngại, cho họ chỉ cần đưa thẻ kèm một câu ngắn, phần giải thích để chủ tiệm lo.
Mời giới thiệu qua tin nhắn có phiền khách không?
Không phiền nếu nhắn cho khách đã mua, sau khi họ nhận hàng một hai ngày, mở đầu bằng câu hỏi thăm về sản phẩm. Phiền là khi nhắn hàng loạt cho người chưa từng mua, hoặc nhắn đi nhắn lại.